Buccolicum Carmen Giovanni Boccaccio 165000 Kb in UTF-8 Biblioteca Italiana Roma 2007 bibit001461

Questa risorsa digitale è liberamente accessibile per uso personale o scientifico. Ogni uso commerciale è vietato

 Collezione BibIt Tutte le opere di Giovanni Boccaccio v. Boccaccio, Giovanni Bernardi Perini, Giorgio Mondadori Milano 1994

Tutti i materiali paratestuali della fonte cartacea non riconducibili alla responsabilità dell'autore dell'opera sono stati soppressi nella versione digitale

Livello medio: controllo a video con collazione con edizione di riferimento

I simboli di citazione e di discorso diretto presenti sulla fonte cartacea sono stati rappresentati sulla versione digitale

I trattini di sillabazione a fine riga sono stati soppressi e le parole ricomposte

 Classificazione generi BibIt 300 Latino Poesia 2007-06-08T00:00:00.000+02:00 Novadata systems Digitalizzazione - OCR 2007-10-07T00:00:00.000+02:00 BIBIT Correzione linguistica 2007-11-16T00:00:00.000+02:00 Valeriano Fiori BIBIT Codifica XML - Codifica manuale 2007-11-20T00:00:00.000+02:00 Carla Deiana BIBIT Validazione I GALLA Ad insignem virum appenninigenam Donatum de Pratoveteri dilectissimum amicum suum. Iohannis Boccacii de Certaldo Buccolicum carmen incipit in XVI distinctum eglogis; quarum prime titulus Galla est, collocutores autem Damon et Tindarus. Damon. Tindare, non satius fuerat nunc arva Vesevi et Gauri silvas tenera iam fronde virentes incolere ac gratos gregibus deducere rivos quam steriles Arni frustra discurrere campos? Quid stolidus moneo? Prudens es. Dic tamen, oro: que te cura gravis iussit superare nivosas alpes et fluvidas valles transire coegit? Tindarus. O Damon Damon, quantum sibi quisque beavit qui potuit mentis rabidos sedare tumores et parvas habitare casas, nemora atque remota! Quod nequeam, dure de me voluere sorores. Hinc igitur tauros curo deducere silvis Alcesti: sic atra iubet voluitque cupido. Sed quid tristis ades? Fervet nunc limpidus aer et fugiunt virides inter spineta lacerti. Quid tu solus agis? quid pascua torrida queris? Damon. Ne rogites: stat corde mori. Mors ipsa quietem sola dabit fesso; mors est inimica laborum. Tuque tuus facito sis, fac quoque semper amores effugias volucres, et diras sperne pharetras. Quo Fortuna trahet miserum, moriturus abibo. Tindarus. Esne tui compos? Paulum requiesce sub antro; est equidem veteris michi grandis copia bachi. Perge, precor, Phorba; crateras fronde corona; en pendent ansis patulam, si cernis, ad alnum. Interea que dira lues michi pandito, Damon, te cruciet. Leviat mentes recitasse dolores. Damon. Quis neget? Audieram solitum cantare Menalcam. Ast ego si dicam, mecum lacrimaberis ipse. Tindarus. Sic volo. Quem letis tantum dicemus amicum? Damon. Nympha fuit silvis totis pulcherrima nostris; et quantum lauro cedit funesta cupressus, cupresso mirtus bicolor mirtove mirice, Tindare, huic tantum cedit Galathea Miconis. Hec facilem placidis quondam me cepit in annis has inter fagos, pulchris comitata napeis. Heu! quibus hec oculis, roseo suffusa rubore, impulit in pectus flammas quibus uror, et auxit blanda nimis! Nobis volucres nunc ferre sagictas, nunc solita et catulos, nunc retia tendere cervis, dissuadere truces ursos ac dentibus apros ne sequerer sevos, lata et venabula furtim surripere ut vacuo lenes apponeret arcus. Indignor memorans, quercus michi testis amorum est: amplexus centum cui iunximus, oscula centum, nunc alios, oblita mei, sic temperat ignes ut moriar. Permitte mori; moriemur amando. Sed videant silve montes arbusta fluenta et memores nymphe reddant pro munere munus. Tindarus. Absit, mi Damon! Nimium falluntur amantes. Quid nosti cur ista feras? Stat sepe sub umbra ignis; dum pallet, iuvenis tum fervet Adonis. Damon. Erras, non sic est: fraus hec notissima nobis. Antrum grande manet silvis sub colle virentis Montis Ugi, quo forte greges contraxerat Egon, et pastos gracili solus refovebat avena. Huc ego dum, Phytia pecori custode relicto, errans advenio (sic me malus ardor agebat) presensi timuique dolos. Nam mixta puellis Galla choros antro festos lasciva trahebat; nec secum Egoni quicquam cur luderet antro. Pamphylus interea dum cogeret inde capellas ad salices, tacitus meditans sub rupe sedebam invisus. Petiit verum ille secreta salicti et, stipula doctus pariter fidibusque canoris, carmen inauditum cepit: tunc sistere silvas cantu et stare capros et ludere saltibus edos vidisses. Quid multa feram? iam certus amorum in longum tenuit donec lasciva per umbras venisset iuvenis. Timidos quis fallet amantes? Venit et illa quidem catulis sociata duobus, illis illudens manibus succinctaque ramis, voce ciens comites ne forsan longius iret Pamphylus. At postquam coram lenique sub umbra ylicis argute consedit, et ylice teste pastorem flagrans cepit spectare canentem, o! sibi quos oculos, actus quos quosque reflexus auricomi capitis, quos risus quosque rubenti obtulit amplexus facie! Vix illa profecto abstinuit quin, visa prius, se conderet altis in silvis. Nec plura loquar. Mors, eripe flammas. Tindarus. Nequicquam lacrimas fundis. Narrare solebat Tytirus, heu! nobis quondam, dum dulcior etas: «Non lacrimis satiatur Amor, non rore cicade, non cythiso pecudes eque nec prata fluento». Quid facies igitur? flebis? Quas sordidus ulmis abstulit autumnus cernis ver reddere frondes, et zephyrus placat quas undas turbidus auster miscuit, et pandos delphynes ludere sepe vidimus in pelago quod sorbserat ante carinas. Sic peragit Fortuna vices: nunc livida vultu prosternit miseros, relevat nunc fronte serena. Est reditura dies qua dicas, non tibi primus pastorum silvis sit; fletus hos pone, precamur. Nam si non redeat, sunt et medicamina mille: carmine sevus amor sacro revocatur et herbis; carmina sunt nobis, et gratas novimus herbas iamdudum. Veterem Phorbas iam portat hyacum. Damon. Cum capreis pascetur ovis, lupus acer ybisco, gurgite cum vultur vivet cumque ethera piscis, cum freta sulcabit vomer, cum pascua navis, tunc servare fidem incipiet lasciva puella; carmine tunc Gallam revocabimus, arte vel herbis. Ydalium petii culmen sanctumque Cytheron et Paphi mirteta dolens, oscillaque ramis suspendi, pia thura dedi, precibusque potentes tentavi nymphas, votis superosque vocavi postque preces supplex ingentia munera misi; incassum: crudescit amor, crudescit et ipsa. Tindarus. Heu michi! nequicquam defers Amarillidis olim castaneas, Phorba, nobis, bromiumque vetustum. Frons cecidit viresque animi; precordia dirus urit amor misero: saxis, heu! verba movemus. Attamen expecta si cesserit impius ignis. Damon. O quantum natura parens tibi, Pamphyle, rerum posse dedit nemori! Tu sertis nectere flores, tu cantu recreare greges fluviisque quietem ponere, tu validas ornos cautesque movere novisti, et mulcere deos et flectere montes: o quantum! Neque sevus amor sua iura negavit ipse tibi; nam velle tuo, ni fallor, habenas nunc manibus, nunc mente regis, quod forte Tonanti non licuit quondam, silvis dum captus amaret. Quis, nisi tu, placidam fusca sub veste per arva Egonis Gallam nuper traxisset in antrum? quisve inter salices et densa vepreta volentem? Te, Silvane pater, precor hec: fac cernere possim quos pectit croceos crines per tempora canos, et rugis roseas plenas pallescere malas, et tacitis nemorum iaceat neglecta sub umbris, ut ludam tremulos gressus oculosque gementes. Hoc si forte neges, patiaris ut ultima saltem me rapiat mors atra, meo positura quietem fervori, corpusque tegant sub cespite sicco pastores miseri, signent et carmine bustum. Tindarus. Trux Amor, et iuvenum semper certissima pestis. Heu! cecidit. Lymphas manibus portate recentes, o pueri, si forte queam revocare dolentem. II PAMPINEA

Explicit Galla egloga prima; incipit egloga II, cui titulus Pampinea, locutores autem Palemon et Melampus.

 Palemon. Quid merui? duris fustemne securibus olim concessi, Silvane senex, aut fontibus ursos segnes immisi, nymphas lesurus agrestes, ut crucier misereque trahar moriturus in arvis? Nunc tacet omne nemus, subeunt vineta cicade, omne pecus radios cessat, cantare volucres desistunt et colla boum disiungit arator fessus et umbrosos querit per rura recessus: me miserum male sanus Amor per devia solum distrahit et longos cogit sine mente labores ut subeam victusque sequar vestigia nondum cognita Pampinee. Dixi «sequar» inscius, imo perscruter; nec cura potest retinere peculi quin montes celsos densosque per invia lucos discurram, tristisque ferar referarque ferarque quo iubet ire furor, prospectans undique nunquid venantum turmas videam nubemque per arva surgere pulveream seu capras vertice pulsas currere et auritos lepores; si demere campis retia, si sparsos eque revocare ministros atque canes spectem. Sed frustra lumina tendo: nusquam Pampineam video, vestigia nusquam. «Pampineam» o quotiens nequicquam vocibus usque in celum totis clamavi vallibus imis, «Pampineam» et totiens valles dixere sonore! o quotiens deceptus ego surgentia longe arbusta aggeribus zephyro concussa putavi, utque iubebat Amor redeuntem credidi et ultro obvius in vacuum veni! Sic dirus amantes fecit amor pronos ac omnia credere iussit. Silvestres nymphe, colui quas sepe per umbras, dicite cur homini reliquis animantibus alma indulgens natura minus. Nam cetera possunt indulgere suo, nimium si fervet, amori: stant ducibus pecudes, tauro dilecta iuvenca; turtur in arboribus socium sociumque columba turribus insequitur: pastori grata voluptas tollitur, atque fugit miseros quos pulchra puella traxerat in casses saviis et murmure dulci. Quid, dulces satyri, faciam, faunique potentes? quid faciam? quid pulchra iuvant armenta? quid antra? quid nemora aut valles? Uror sine mente sub umbra; sole sub ingenti tristis tremor occupat artus. Hinc amor infestat dubium, timor arguit illinc ne vel dura silex ictu vel belua morsu leserit incautam vel fessam seva viarum asperitas grandisque labor fortasse moretur vel, quod fata vetent, non quis temerarius illam traxerit invitam rapiatque per oscula mentem. Novimus: insidias posuit persepe Cupido silvarum in latebris, et longa silentia ruris non sine labe manent. Quis nigras ire per umbras succinctam et genibus nudam ventoque solutis crinibus inspiciet nympham mirtique virentis conspicuam serto, qui non rapiatur in ignes extemplo Veneris rapiatque quod optat in usum? dant aditus vires animis et opaca viarum. Preterea non Egla fuit, non culta Neera pulchrior; ac posito modicum sit fusca, quis alter aptior est silvis color? His quoque Iuppiter olim sepius in lucis captus, sic Phebus et Argus. Sed nullus timor iste michi: nunc atria celi celicole servant; dubium non rufus Alexis aut Coridon donis soliti hanc tentare vicissim detineant: potuere deas iam flectere dona. Heu michi! cuncta meis obsunt venientia votis. Exitium stabulis lupus est, sic messibus imber, fructetisque novis grando, fetisque capellis est Boreas: michi sevus Amor, quo distrahor uror impellor crucior volvor rapiorque ferorque, nec scio quid faciam. Verum hec sententia cordis: hanc animam exuere et placide hec dare membra quieti. Heu michi! nonnunquam hos cornix expulsa labores dixerat a quercu, sed mens hec leva neglexit. O nostrum predulce decus, qua parte vagaris hos inter montes? que te, mea, lustra ferarum accinctam pharetra retinent? quas incolis umbras, quave iaces longo forsan nunc victa labore? O utinam fortuna michi tam grata fuisset ut comes ire tibi possem! Quis retia cervis ponere me melius, quisnam venabula porcis, quis canibus dare lora magis, quis flectere retro cornua dicteis olim lassata sagictis et duros arcus validis curvare lacertis ac telis agitare capros cognovit agrestes? Nasilus in silvis docuit me nempe remotis. O michi si tantum cupido Phebeia faveret, ut minimos inter pueros, dum solis ab estu aufugis, unus ego possem numerarier unquam: putre solum lymphis premerem, iuncoque palustri omne latus strarem; post gramina pomis lacte novo et veteris bachi cererisque canistris ornarem iussus; prestarent inde mirice seu mirtus vel lenta salix in cespite lectum. O tibi quot flores, violas quot quotque rubentes narcissos ferrem! Quis flores non det amanti? Inde graves animis didici depellere curas et tenues somnos lepido revocare susurro fabellisque novis, demum prohibere latratus voce canum et culices facie removere flabello. Hec faceret Coridon, faceret vel rufus Alexis, seu quem tu sequeris Glaucus quemque ipsa bubulcis preponis campisque tuis? Cur ergo petenti surripis optatos vultus? cur dulcia differs oscula? cur tantos fugiens frustraris amores? Quesivi persepe, miser, qua parte napeas pastoresque pios ires; respondit Opheltes: «Pampineam Glaucus nuper deduxit in antrum: tu montes et fusca petis nunc lustra, Palemon». Heu miser! impulsus cecidi cessique dolori, et victus iaceo scabrose vallis in imo. Delia, virgineum potuit si flectere pectus Endimion, si sepe tuas celebravimus aras sique tibi lentos fagis suspendimus arcus, in me flecte tuas iras, me confice telis. Quid prodest placidum calamis superaddere carmen? quid labor assiduus? quid saltus ire per altos? Excepit segnis Glaucus quem vepribus altis excivi studio leporem captoque potitur. Ast ego delusus plorans effundo querelas has inter cautes et saxa ruentia ripis exesis, quas aura velox per inane resolvit. O veteres quercus, ylex annosa nemusque perpetuum, voces miseri Palemonis amaras suscipite et morte hos agiles mollite dolores! En clausere dii, nymphe clausere procaces supplicibus votis aures, clausere semones. Si qua igitur vobis pietas sub cortice duro est, irruite et grandi misero sub pondere mortem ferte, precor, si dulce fuit sitientibus olim exoptasse leves pluvias, servasse virentes a pecorum morsu frondes ramisque bipennes obstasse; hec est sola meos que possit amores et male complexos quondam dissolvere nexus. Quid michi vita magis? Glaucus bona nostra moratur, is tenet atque trahit: quid vitam tristis in annos extendis lacrimans? Negligis quid perfida tantum, mors orata? Veni, venias precor, impia, nostros exime quos nequeo iuvenis iam ferre furores. Advenies tandem? Sed tu que dulcia falce, dum tibi solus eram, signabas cortice fagi furta, meos deflens, dum cogerer ire, recessus amplexuque morans, summum iam munus amantis tolle volens: facito iuvenis ne tempora perdas. En redeunt flores, redeunt et gramina pratis; tempora non redeunt, que dudum stulta Liquoris in vacuum flevit moriens ac obsita canis. Nos morimur dum, dira, iubes, peiora futuris linquentes, credo; flebit mea Testilis usque vivet, et ornabit bustum lacrimosa corollis. Tu flores titulumque necis concede dolenti, si quondam placui, si te ferventer amavi. Ast michi quod restat lucis te consequar atque, dum montes silvasque coles et roscida rura, ipse colam montes, silvas et roscida rura. Hec secus umbrosas ripas quis defluit Arnus lenis ad alpheos, prostratus mente Palemon deflebat lacrimans. Ast ocior Hesperus edos egit ut ad septas traherem caprosque Melampus. III FAUNUS

Explicit Pampinea egloga II; incipit egloga III, cui titulus est Faunus, collocutores Palemon Pamphylus et Meris.

 Palemon. Pamphyle, tu patrio recubas hic lentus in antro, dum fremit omne nemus pulsum clamoribus egre Testilis, et parvi vacuus nunc omnia pendis. Pamphylus. Cantarus attrita nimium, puto, lapsus ab ansa terruit hunc. I, siste sues, ne gramina campis evellant rostris; et silvas mitte sonantes. Palemon. Marcidus externo credis tibi forsan hyaco alloquar in somnum presso? Auribus accipe voces, si patitur torpor, patitur si grata Licisca. Pamphylus. Pace precor nostra sedeas, ac ista sinamus; ignaroque aperi, queso, percepta, Palemon. Palemon. Tempus erat placidum; pastores ludus habebat aut somnus lenis; paste sub quercubus altis ac patulis passim recubabant lacte petulcis ubera prebentes natis distenta capelle; ast ego serta michi pulchro distinguere acantho querebam, servanda tamen dum fistula gratos nostra ciet versus Mopso, cui tempora dignis nectere concessum, lauro et vincire capillos; ocia cum subito rupit vox improba meste Testilis, «O – clamans – que te vesania cepit? ursos quid sequeris montana per ardua, Faune? Non te cura tui retinet? non parva tuorum edis mixta cohors cornu ludentibus arvis natorum? non matris amor? Dic, obsecro: nescis qualis in hos rabies circumstrepat atra luporum allobrogum? Credis tantis obstare periclis (femina sum) possim paucis sociata molosis?» Pamphylus. Semper in adversos saltus fractasque ruinas ire cupit Faunus, monstra atque minantia mortem querere. Quid tandem? Tenuit vox ire volentem? Palemon. Hoc ego querebam veniens. Sed Meris, ut opto, ecce venit tardus baculoque innixus adunco, nescio quid secum meditans. Salveris, amice! En optate venis. Quis nostris, obsecro, nuper rumor inest silvis? Nostin que Testilis ire? Meris. Quis petis? Est usquam crebras qui nesciat iras Testilis et Fauni? Nequeunt subsistere quercus, depereunt fesse frondes clamoribus: et tu si cantet phylomena petis, si ruminet hyrcus! Pamphylus. Sepius has quondam memini risisse querelas. Sed tu, Meri, decus nostrum, modo pone galerum et baculum, mecumque sede lucemque severam hanc fugito. Nulle veniunt de montibus umbre; alta crepidinibus terre petiere lacerti. Hic nemus et gelidi fontes et mollia prata, hic hedere viridis tectum pictumque corimbis antrum, quo magnus quondam requievit Amintas; et pariter calamis una cantabimus omnes. Meris. His ego cantabo silvis? Nemus omne cicadis, dedecus in nostrum, milvis corvisque relictum est. Pamphylus. Quid tandem? Corvos observent mente subulci; nos equidem nobis Mopso Musisque canamus, et placidum gremio servabunt sydera carmen. Palemon. Cura gregis parvi, quem forsan mergere lymphis, dum calor arva tenet, cupit, hoc nunc carmine Musis et nobis placuisse vetat. Sine, queso, revisat delirus Cidypem tenuesque recenseat edos. Meris. Est Cidypes nobis niveos que contrahat agnos in fontem cithysumque paret vaccisque salicta; et surgent celse salso de gurgite pinus ante quidem, et blande venient ad ovilia tygres, atque leo cervas fugiet, lupus atque capellas, quam michi non animo Musis servire. Sed ecce, si tibi tantus amor silvarum nosse tumultum, expediam paucis, postquam consedimus antro. Nescio si montes unquam memorosaque plana nostis que gemino resident contermina ponto ausoniis, magno quondam disiuncta Peloro. His Argus pastor, merito cantandus ubique, vivus erat campis. Flavos hunc mille per arva audivi servare greges; nec plenius usquam et soles imbresque graves frondesque salubres et pecori fetuque novo seu flumina quisquam cognovit, tantusque fuit, dum carmine valles tangeret, ut noster, Nyse cui summa dicamus, amphrisus pastor vix quiret tendere secum vocibus aut calamis vel nervis. Horrida tandem Parca virum rapuit meritisque recondidit astris. Fleverunt montes Argum, flevere dolentes et satyri faunique leves et flevit Apollo. Ast moriens silvas iuveni commisit Alexi, qui cautus modicum dum armenta per arva trahebat in gravidam tum forte lupam rabieque tremendam incidit, inpavidus nullo cum lumine lustrum ingrediens; cuius surgens sevissima guctur dentibus invasit, potuit neque ab inde revelli donec et occulto spirasset tramite vita. Hoc fertur. Plerique volunt quod silva leones nutriat hec dirasque feras, quibus ipse severus occurrens venans mortem suscepit Adonis. Si nunc cuncta velim que tunc gessere propinqui pastores narrare, dies non, lucis ab ortu usque domum sature redeunt cum nocte capelle, sufficeret spatio. Sed postquam Tytirus ista cognovit de rupe cava que terminat Hystrum, flevit et innumeros secum de vallibus altis Danubii vocitare canes durosque bubulcos infrendens cepit; linquensque armenta suosque saltus infandam tendit discerpere silvam, atque lupam captare petit flavosque leones ut penas tribuat meritis: nam frater Alexis Tytirus iste fuit. Nunquid vidisse furentem stat menti ferro nuper venabula acuto gestantem manibus, multos et retia post hunc portantes humeris, ira rabieque frementes, hac olim transire via silvamque per omnem? Palemon. Calcidicos hystrosque refers. Quid, queso, tenenti Eridanum secus arva queunt inferre laboris? Meris. Ecce tene. Multi per devia Tytiron istum ex nostris, canibus sumptis telisque, sequuntur, inter quos Faunus, quem tristis et anxia fletu Testilis in cassum revocat, clamoribus omnem concutiens silvam: tendit tamen ille, neglectis fletibus atque suis. Pulvis patet: aspice colles. Pamphylus. Semper in adversum fertur male sanus, et egre fert Faunus requiem. Veniet, ni sibilus austri nunc aures fallit, tempus quo Testilis ibit Hesperi in amplexus; dabitur nec posse volenti sistere. Sed redeat cupio melioribus astris! Palemon. Quis queat ardores iuvenum compescere frenis? Apta quies senibus, sedeant in limine matres; Naritius nullas potuit preponere laudes quesitis peregre. Tibi si mens antra nemusque est servare, precor, cum sim post ire paratus, pasce greges nostros: et donec forte revertar in silvas, ne meam Crisidem tu solus habeto. Pamphylus. I felix, factumque putes rediturus, amice. IV DORUS

Explicit Faunus egloga III; incipit egloga IIII, cui titulus est Dorus, collocutores autem Dorus Montanus et Phytias.

 Montanus. Quo te, Dore, rapis? nemorumne per herbida capros scrutaris seu forte boves? Consiste parumper; nondum tecta quidem fumant, non Hesperus ardet. Dorus. Da veniam, Montane, precor, fugiamque iubeto. Quod petis, hoc prohibet casus: nam cuncta pavesco. Montanus. Dives abis, si cuncta times; requiescere mecum hic fessus poteras. Nam si non tecta ligustris antra michi videas, est nobis ignis et umbra: et quanquam steriles agri sint, proxima capris pascua non desunt; est grandis copia lactis et veteris bachi nobis et farris acervus; nec tibi quis tuscus prestabit tutius antrum. Dorus. Ha! miserum rides; nescis quibus ipsa reservet te fortuna dolis. Pastorum pascua quippe nec bona nunc quero; magnum michi tuta latebra. Phytias. Si potius nil, Dore, petis, quid summere differs oblatum? Spectare potes de vertice campos alpheos tuscosque greges alpesque remotas et ligurum saltus, Rhodanum rubrosque galeros metiri ac egram mentem revocare quiete. Montani laudanda fides. I, summe. Quid obstat? Dorus. Si laudas, faciam. Sperabam posse timores ponere quo placidus fesulanis defluit Arnus; nam priscam tu sepe fidem cantare solebas florigenum, dum leta fuit fortuna, meorum. Phytias. Sic fateor: dammas nemorum vidisse luporum rebus in adversis animos sumpsisse, labantem prostravit mentem, et timeo quoscunque recessus. Montanus. Sic est. Intremus. Postquam successimus antro tu dic, care puer, nobis, quibus anxius ultro sic fugias; medioque cibos Galathea parabit. Dorus. O tibi si memorem quantis inimica fatiget me Fortuna malis: non, si per pascua tygres immanes videas fetas agitare iuvencas in iugulumve rapi tauros celoque maligno omne pecus captum tristique putrescere tabo, sic immite feres. Utinam modo fata dedissent immemor ipse forem! Nam, dum mecum acta revolvo, vix lacrimas cohibere queo, vix aspera verba. Montanus. Quin tu pande, precor: magnos audire labores non sumus insoliti, grandisque invictaque cordi mens sedet et nulli cedit, michi crede, labori. Dorus. Que volsci coluere prius campanaque rura, lucanos saltus, samnitum pascua, rupes et montes brutios calabrumque aspreta levesque iam Dauni campos, peligno et flumina grata olim Argus tenuit; princeps his omnibus unus Argus pastor erat, cui fas complectere cuncta viribus ac oculis, calamis et flectere quercus. Hic abiit celoque senex se condidit alto, defletus modicum. Verum presagia vatum predixere quidem: «Lacrimas quas demitis Argo, inferias poscet». Post hunc miserandus Alexis qui, gregibus nimium durus silvisque molestus imperitans, abiit crudeli funere pulsus. Munere post Phytie pulchra est michi iuncta Liquoris, et sub me septas Argi tenuere nepotes, quas inter clarosque lacus pecorosaque tempe calcidici veteres silvam posuere coloni a Cumis, qua nulla prior dum floruit; in qua dum nos iurgantes pueros agitaret Erinis, ecce celer quondam patriis Poliphemus ab arvis progenitus nostris et nostro sanguine, ripis altus in extremis Hystri, puto, lacte ferino, quo iaculo incertum, certo mutilatus ab ictu parte sui, iusta rabie succensus et ira, irruit ut torrens qui hybernis imbribus auctus monte cadit celso et rumoribus omnia complens hec arbusta rapit, quatit hec, ruit atque superbus in rupes et saxa trahens ingentia volvit. Nec sevo lacerasse prius sub vindice sontes nec post innocui Paphi fedasse cruore sydereos vultus, truncum et iecisse cadaver, aut vinclis gratos nymphis onerasse puellos, immitis potuere gravem minuisse furorem Exuit infaustos ungues truculentior angue frendens, et pomis foliis et cortice nudat fructeta, et vitreos perturbans sanguine fontes, dentibus infringens ramos pictasque volucres murmure disperdens claustrisque repagula frangens; omne pecus mungit, decerpit, vellera tondet, absorbet natos, miseras eviscerat agnas: si peiora nequit, rescindit cornua tauris. Vix Cereri sacras quercus, vix antra Lyceo intacta est passus; satyros nymphasque vetustas et faunos lucis pepulit. Sic astra ferebant! Montanus. Sic magnis prisci finem dare tristia rebus iurgia cantabant nobis quandoque bubulci. Phytias. Quid lacrimis, Montane, mades? ubi pectus herile? Montanus. O Phytia, fateor: quisnam sibi ponere leges sic potuit pro ut ipse facis? Sum carneus, hercle! Hec hodie, dum falce Lycas virgulta secaret, intento gregibus Coridon narrabat Aminte; etsi nulla fides illis, sum flere coactus: quid veris faciam? Dorus sed cepta sequatur, et me linque meis lacrimis: satiabitur istis, heu! pietas et certa fides quibus angor amicus. Dorus. Dum ruit omne decus nemorum, tunc ordine nullo pastores pariterque greges armentaque passim diffugiunt timidique ruunt; loca namque ministrat ipse pavor: petit hic colles, petit ille cavernas lustraque silvarum. Plures se iungere monstro sunt ausi, et prestare fidem; quibus ipsa deum vis, si qua est ut fertur, statuet pro munere munus. Obscenas sevi pregnans vix squalida nays evasit tremebunda manus, onerata gemella prole, per umbrosam noctem magalia tentans passibus incertis. Lacrime non sponte tepentes quas tu Montani, Phytia, sic ante monebas, adveniunt; nec plura quidem iam dicere possum. Montanus. Nec mirum: sed dura animum, mi Dore, precamur, nec taceas reliquum. Iuvit narrasse labores. Phytias. Quis neget optatum iuveni? Mos nempe gerendus Montano; dic, Dore, precor, nunc cura peculi nulla tibi trahimusque moras in vertice tuto. Montanus. Quid Paphus, queso, cui centum brachia, centum fama refert oculos, cui tanta licentia fandi in superos hominesque fuit? Non cuspide lata occurrit monstro? Quid tunc furibundus Asylas? quid pecudum custos Phorbas? quid Damon amicus? quid tu? quid Phytias? quid Pamphylus atque Molorcus? ac alii tecum tangentes alta boatu sydera, iactantes vario sermone palestras atque pedum cursus, cestus et fortia facta? Dorus. Iam satis ostensum. Phytias in litore solus invictus mansit, qui nunc peregrina per arva me profugum sequitur. Stabat mens currere contra ingens, et lectas pharetra de more sagictas abstuleram nervusque levem iam flexerat arcum; sed tenuit non sana fides numerusque meorum tunc nullus Phytiasque boans: «Quo tendere frustra, stulte puer, tentas? Nequicquam flectere fata nitimur. Hoc celo placuit; sic Iuppiter equus viderat et pensis dederat sua iura futuris». Hinc natale solum silvas armenta domosque liquimus ac tenui lembo diffugimus ambo infandam monstri rabiem; nec defuit usquam dux fidus placideque tulit quoscunque labores. Nos turbo fluctusque maris Thelamonis ad oras impulit, inde tuos errantes venimus agros. Montanus. Ut vestros doleo casus, sit silva perennis hec nobis parvumque pecus. Quod si tibi cure, summito: tu ducas. Sed, si michi nuntia veri ylice ab excelsa cornix fuit, ecce parantur multa tibi graviora satis reditusque propinquus. Spes te sepe trahet sterilis; quicquid modo perdis, vinces cunctando: sed non tibi delphyca laurus sertum leta dabit donec tu Manibus unum falce caput tribues pro cunctis. Nos quoque, diras si tibi, Dore, placet faciles transire querelas, mittamus Bachoque sacrum celebremus honorem. En Galathea vocat: redeunt cum matribus agni et nox cerulea iam terras denigrat umbra. V SILVA CADENS

Explicit Dorus egloga IIII; incipit egloga V, cui titulus est Silva cadens, collocutores autem Caliopus et Pamphylus.

 Caliopus. Pamphyle, tu placidos tecum meditaris amores Calcidie, viridi recubans in gramine solus; ipsa dolens deflet miseras quas nescio silvas. Pamphylus. Unde, precor, nosti? Sis mecum: Phebus in altum tollit equos; prosunt umbre, michi crede, capellis Caliopus. Sicilidum saltus et florida rura Pelori forte pererrabam; vox venit tristis ad aures. Attonitus tum firmo gradum, prospecto frequenter si videam flentem. Video. Quid lilia falce secta loquar floresque malo iam sole reflexos? Cespite sic nudo lacrimis oppleta iacebat illa suis questusque graves ex ore trahebat. Pamphylus. Heu michi, quid vivo? Iam tacte fulmine pinus, et pecudes prostrasse canes noctisque per umbram ex septis ululare lupos audisse, nefandum prodigium dederant. Sed dic: quas, obsecro, voces illa dabat deflens? Tua presto stat tibi merces. Caliopus. Quas ego concepi, referam. Tu, dulcis Aminta, nunc oculos gregibus prestes servesque, precamur, ne, si damna satis faciant fortasse capelle, hyrsutus Corilas, Bavio mittente, lacesset hyrcos interea morsu vel terreat agnos. Pamphylus. Ne dubites; saxis sistet baculoque iuvabit. Caliopus. Illa diu postquam faunos nymphasque vocavit in cassum, pectusque manu pulsavit et ora, vocibus assiduis syrene in litore fractis Parthenopis residens misere singultibus inquit: «Non fuit ausonicis campis, me iudice, silva hac letior aut maior, nulla atque capacior evi. Hec fagis celum tangebat et ylice multa, quercubus insignis, viridi spectandaque lauro ac cedro crebra, funesta et pulchra cupressu. Non adeo quondam formosa Libistridos ursis horrida, cui cessit magnorum Ercinia nutrix silvestrumque boum gelido sub cardine celi, Ydaque iudicio Paridis memoranda puellis, bebritiumve nemus cessit cessitque erimantum. Floribus hec ramos et prata virentia semper pingebat croceis roseisque et mille colorum, colchida dum primum siccaret vellera Phebus Quid referam claros leni per gramina cursu serpentes rivos fontesque lacusque recentes antraque perpetuis non arte recondita tophis? Hac picte nidos cuncte fecere volucres; psytacus exustis usque huc accessit ab arvis, captus amore soli, sic et pulcherrima fenix. Nec fuit Ytalie que ferret silva leones hanc preter: mites tulit hec iraque verendos, ut taceam lepores, cervos et dente minaces apros et capreas et grandes viribus ursos. Hec niveas habuit pecudes, quibus inclita tantum vellera prestabant reliquis, quantum aurea poma glandibus aut sorbis. Referat quis grandia quantum dudum armenta boum pavitque et texerit umbra, quantum lactis eis fuerit, que copia prolis, pascua dum magnus servabat Tytirus olim? Heu michi! cognovit Ciclops. Ast Tytirus ille est qui primus pecori leges nemorique salubres carmine cantavit, quarum nec clarior usquam copia docta fuit legum nec prisca tulere secula maiores, auro dum floruit etas sanguine, si veri quicquam primeva vetustas insculptum liquit fagis vel robore duro. Me miseram! memini letis quibus ipsa choreis saltantes vidi satyros facilesque napeas floribus ornatas et sertis fronde revinctis esculea, et gratos silvis expromere versus nunc stipulis auctos, fidibus nunc arte canoris. Sed quid tot refero? Complectar ut omnia paucis, quantum cana salix alno quantumque mirice quercubus et celsis cedunt vepreta cupressis, huic omnis tantum cedebat silva nemusque. Pro superum virtus, quantum hec modo tempora distant a priscis quantumve malis dat Iuppiter astris arbitrii! Fortuna quidem, quos ante fovebat leta nimis, pavidos secum revoluta fatigat. Plangite, silvani veteres, heu, plangite mecum. Delapse quercus, grandes cecidere cupressus, esculus exaruit summissis undique flammis, pinus nulla sedet, virides albescere lauros, heu, video, et bicolor passim iacet undique mirtus; aret et omne solum pallens arbustaque nuda frondibus in nichilum tendunt; abiere volucres antraque pastorum video deiecta, recessus incultos, muscoque putri pallescere fontes et nitidos rivos turpi sordescere limo ac circum ripas calamos crevisse palustres. Quod meritum? quod triste nefas? quod crimen avitum, vel fortasse tuum, potuit tot superis iras iniecisse tua cum clade? Miserrima quis tam, quis tam dira deus permisit lapsa? quis Orco eduxit pestes in te? quis, queso, labores excudisse tuos potuit tristesque ruinas? O ruber ortorum custos, cui pulcher achantus aggere surgebat viridi canumque ligustrum et quem puniceo quondam cum flore roseta et molles viole stabant et lilia circum ybleusque thymus, nigra et vaccinia tecum crescere sunt solita, an cernis quam creverit uncus carduus et vacuus surgat paliurus in ortis ulvaque vel saturis onagris suspecta cicuta? Ha faunum pietas, fertis, dryadesve sorores, quis stipula totiens frondes virgultaque movi, hoc spectare nefas? Video sine vitibus ulmos; vix hedere vivunt. Solitos flavescere campos en vacuis plenos prospecto horrescere avenis; piscosique lacus, pontus fluviique quiescunt; cortex nullus inest, resonant nec litora tonsis et passim video sparsas, heu, vasta per arva infectas tabo pecudes morbisque capellas pastoresque graves per sordida lustra ferarum dispersos turpique fuga nemus omne relictum est. Alcestus trepidans abiit, tremebunda Liquoris in dubium liquit silvas evecta per altum. Omne decus periit luctusque laborque supersunt. Plangite, silvani veteres, heu, plangite mecum. Silva decus nostrum periit, pereamus et ipsi». Hec ubi dicta dedit, manibus lacerasse capillos implicitos vidi; tandem quasi victa resedit. Pamphylus Heu miser, heu, video que sit sibi causa doloris: indignum facinus lacrimis revocare putabat, previsum dudum superis et pensa sororum. Errat stulta nimis: celo parere necesse est. Sed tu, dum fleret, nullis solatia verbis perdita tentasti placidis reparare querentis? Caliopus. Non equidem, ne forte malus Poliphemus adesset indignans: celeri sed te per pascua passu quesivi. Tu verba dabis, tu nubila purga. Pamphylus. Quid tibi mercedis statuam? que dona labori? De grege nil possum; calamos accepit Opheltes. Sunt michi crescentes catuli quos seva Licisca lacte domi nutrit; summas quem duxeris ipse. Caliopus. Dum grandes faciam. Sed tu modo quere gementem dilectamque tibi; pecudes mulsurus abibo. VI ALCESTUS

Explicit Silva cadens egloga V; incipit egloga VI, cui titulus est Alcestus, collocutores autem Amintas et Melibeus.

 Amintas. Pastores transisse nives et frigora leti sub divo veteres stipula modulantur amores, esculeas hedera nectunt de more corollas, crateras Bromio statuunt et vina salutant cantibus et multo protendunt carmine sacrum. Tu, Melibee, quidem plangoribus omnia solus confundis. Que tanta tibi nunc causa doloris? Melibeus. Silva vetus cecidit, lapsa est, cui prefuit Argus; custodes abiere gregum, periere sequaces. Nostris an vivat nobis Alcestus in oris incertum, et clausas disiecit belua septas. Amintas. Parcendum lacrimis, nam trux Poliphemus abivit. Alcestus rediit nobis, rediere vagantes pastores oviumque greges, rediere priores, letitiaque virent silve vallesque resultant, omnis ager pubet, redeunt sua sydera pratis, frondes arbustis, edis quoque cornua surgunt, cornupetant campis lunata fronte iuvenci, Massicus et Gaurus florent pulcherque Vesevus innovat arbustis vites stauratque Falernus ulmis iam colles, stringit Vulturnus et undas; surge ideo letumque diem psallentibus auge. Melibeus. Lenta fides magnis semper prestatur, Aminta, nec facile annosum falsis risisse subulcum est. Pan deus a silvis oculos avertit et omne sevit in Alcestum dira vertigine celum. Quis daret, heu, celeres pennas? quis, queso, volatum? quisve iras superum posset placare repente? I, letis te dede, precor, sertisque corona meque meis lacrimis sinito miserisque querelis. Amintas. Si Corinna meo sedeat, Melibee, sub antro, vera loquor: vidi Cyrceum vertice flammis fulgentem in reditu; sic et Garganus et ingens Appenninus heri fumabant culmine summo letitia et, multis quod forsan credere durum, Ethna quidem plausu fumos convertit in ignes. Et si nulla fides dictis, hunc suspice collem quam vireat, squalentem olim pallore. Quid ultra? His oculis, iuro, calcantem litora vidi euboica et matrem amplexu pulchrasque sorores suscepisse pio, letis ac oscula dantem. Melibeus. Quid verbis opus est multis, mi dulcis Aminta? Floribus ut Titan nocturno frigore lapsis, dictannus capreis pecorique Favonius egro utque salus arvis estu sitientibus imber, sic cordi tua dicta meo. Te, summe, precamur, Phebe pater, te, leta Pales; da cepta secundent. Non silvis unquam, nunquam pastoribus usquam illuxit tam grata dies. Tu cespite vivo erige propter aquas nobis altaria, Phorba, et lauro et sertis hedere mirtoque corona; inde et ydumeas fer palmas, postque bidentes in sacrum niveas deduc ac omnia serva. Tu mestas pecudes herbis et fonte, Lycophron, et calamis refove: nosti quam turpis Orion leserit has dudum, lacrimis dum tempora flerem. Nosque diem celebrem cantu deducere, Aminta, et delubra deum festis ambire choreis, credo, decet: viridis foliis ornatus olive, tu primus sacrum gracili perflabis avena; ast ego, populea redimitus fronde, secundus carmina cantabo. Stipulis et carmine docti ambo sumus, nobis nemo nunc prevalet agris in siculis, ni forte gravis certaret Yollas: hic alios superat quantum vepreta cupressi. Amintas. Ergo alacres dignum calamis et carmine festum cantemus; tu primus eris, tu carmine maior. Esculeo dudum descriptos cortice rastro Phyllidis incipies, vel quos mage duxeris, ignes seu magis Alcesti laudes: non dignior ullus; seu magnos Phytias quos pertulit ante labores, qui meruit versus qua Stilbon flabat avena. Melibeus. Phyllis in agresti se iactet cespite ludens; expectet Phytias cui, credo, magna paratur posteritas, si vera sonat deus ethere levo; nos tamen Alcesto dignas per secula voces, ut dabitur, cantare decet. Cantabimus ambo; Libetrides nostrum tollant ad sydera carmen. Amintas. Ecce, puer, placida pariter residemus in umbra et superis gratos mittunt altaria fumos, ruminat omne pecus, pueri campique quiescunt. Quid trahis in longum conceptos iam tibi versus? Melibeus. «Alcestum postquam silvis abstraxit amatis fatorum predura lues, flevere dolentes Parthenopes nymphe nec vidit Daunia sulcos, vitibus obstupuit Bachus, periere iuvence Vulturnusque senex ingentia saxa revolvens excessit ripas, luteus demissus ab urna; montibus obtectum nebulis fumoque cacumen vidimus et valles ululatu flere dolenti; tunc quos clara dedit tellus rugire leones non ausos laqueosque graves sentire coactos venantum primo, lyncis quoque lumen ademptum. Ha quantum potuit de te Fortuna quibusque casibus in dubios te traxit seva meatus! Ast ego, Phebe decus celi, posuisse labori Alcesti finem et patriis post reddere silvis dignatus, meritos nymphe tibi semper honores carmine perpetuo resonent precor atque bubulci». Amintas. Non thymus est apibus, non agnis lenis ybiscus, non cythisus capris quantum tua carmina nobis. Nunc ego restituam silvis silvisque tenebo. «Plaudite iam colles, et vos iam plaudite montes: redditus est nostris Alcestus, redditus antris. Litora iam plausu surgant et flumina certent nunc plausu complere polos. Hic spernere terras occiduas, solisque vias celumque serenum cernere et obliquos Phebes mirarier orbes cepit et Astream silvis revocavit abactam: hac tauris curru iunget cervisque leones armentisque lupos, serpentum sibila sulcis auferet et meritos Musis concedet honores. Plaudite iam colles, et vos iam plaudite montes: redditus est nostris Alcestus, redditus antris. Dum mare fluctivagos pisces tellusque tenebit quadrupedes, aer volucres et sydera Olympus, Alcestus silvis pastoribus atque puellis sit lumen semperque decus nec limina Ditis conspiciat; moriens, superis sit Delphycus alter. Plaudite iam colles, et vos iam plaudite montes: redditus est nostris Alcestus, redditus antris. Nos agnam mactare decet (nos cernat ovantes Alcestus) taurumque sibi, dum tempora victor umbrabit lauro: veniat lux illa, precamur, et suris vinctis saltabimus inde coturno elicietque sonos stipulis tyrenus Asylas: astabunt coram Damon Phytiasque canentes. Plaudite iam colles, et vos iam plaudite montes: redditus est nostris Alcestus, redditus antris. Vix, Alceste decus nostrum, vix credere fame post nos ruricole poterunt, sed cortice duro posteritas tua facta leget; te populus ingens, te corilus sculptum, servabit te quoque fagus, dum fluet Eridanus, dum montes vallibus umbras prestabunt, dum grata salix, dum gratus ybiscus nascetur capris. Crescent ea nomina quantum ipsa quidem fagus crescet. Mirabitur Arnus atque colet gratis linquens tua facta futuris. Plaudite iam colles et vos iam plaudite montes; redditus est nostris Alcestus, redditus antris». Melibeus. Munera quis statuet pro tanto carmine digna? Dulce viris quantum rusco prefertur amomum atque rubis mirtus, laurus vel dignior alga, tantum ego tu superes dicam cantando Menalcam et calamis. O quantus eris, si prestet Yollas te stipula perflare sua! Tunc saxa movebis. Est michi conspicuum signis, quod condidit olim Ylas spartanus, quamvis duo vasa fuissent, dum placido nobis victus concessit amore. Horum aliud nuper rapuit gratissima Phyllis; tu reliquum, quanquam tanto sit munus agreste, suscipe, sed noscas nulli tetigisse labellum. Amintas. Sat video te cogat amor, dum munera tanti concedis puero: non parva teneret Yollas. Tu ne sperne, precor, baculum quem cyprius olim, dum iuvenis frigias agitaret arundine dammas, concessit Lycidas sumptum de rupe Camandri, nodis insignem nec non et cuspide fulva. Sed sta, care, precor, modicumque adverte: quid, oro, personuit silvis echo? Non, oro, latratus concipis ipse canum? grandis non ille Melampus? non gregis, heu, custos latrat? non illa Licisca? Est equidem, nosco: timeo ne sevus ovili nunc lupus insultet seu belua sevior; ibo ut videam et manibus tollam ne ledat hiulcus. Tu venias queso, si te fortasse ciebo. VII IURGIUM

Explicit Alcestus egloga VI; incipit egloga VII, cui titulus est Iurgium, collocutores autem Daphnis et Florida.

 Daphnis. Florida, quid stertens commissum linquis ovile? Non satius fuerat dixisses: «Servet amicus hoc saltem Daphnis» recubas dum victa lyeo? Florida. Tu servare gregem nosti, fur pessime Daphni, cum veteres flectas fagos immersus hyaco? Daphnis. Non ego quod vidi nuper, dum septa Phaselis crinibus exires sparsis et veste soluta, clam dicam, te tristis amet sine mente Lupiscus. Florida. Vir gregis impulsus rabie michi fugerat illuc. An tibi liquissem, quem sevo vulnere capros, alphei in medio nemoris, fetasque capellas carpentem vidi? Quanquam plangore Phaselis posceret in vacuum, tu per dumeta trahebas infestus curva preaptas falce bidentes. Daphnis. Nonne ego quo libuit poteram deducere nostras? Florida. Portasti tecum, credo. Quid, pessime, «nostras»? Circius aut misit seu forte Ercinia mater? Quid fuit alpheis tecum? Vetus extat origo his quidem ab Ellaida, tibi tristis et aspera patrem barbaries inculta dedit. Quid, pessime, «nostras»? Daphnis. Quid Galathea, precor, faciet, cum talia lusca audet et infando deturpat gucture Daphnim? Belua, me nemorum nuper pecorisque magistrum silvicole fecere senes, omnisque potestas arbitrio commissa meo est. Quos Yndus inundat quosve Pyreneus collis seu celifer Athlas quosque tenet Rhodopes silvis aut abluit Hebrus quosve niger Garamas ferventibus urget harenis arceo pastores; et tu, male sana, superbis! Florida. «Et quos iam celo dederat decepta vetustas, merserat aut Orco» pariter dixisse decebat, cum tibi sit parvus nemorum vix angulus unus iure cui possis fragiles iniungere leges. Yndos Mosa secat, getulos abluit Albis atque tuas, Tybris, Rhenus nunc sulcat harenas! I, decus arthoum, theutonos lude bilingues; nos titulos vacuos et lentos novimus arcus. Daphnis. Quid «titulos»? Non, orba, vides quibus ipse molosis progrediar septus? Lauros Galathea reservat; ornet et ut pexos nobis aliquando capillos, flectere serta manu cepit. Tunc anxia dices: «Nos titulos vacuos et lentos novimus arcus»! Florida. O miserum! tibi serta comis Galathea virentis imponet lauri? Tedas extinguere flammas tunc dicam referetque diem tunc Hesperus et sol inducet veniens umbras. Qui primus honores hos tulit in silvis, poterit deposcere taxos et lauri tristes porcis exponere frondes si te gestantem videat. Michi numina prestent ante diem moriar, latiam quam cernere danem sauromate possim crinesque caputque prementem. Daphnis. Quid tantum, delira, tumes? quod iussit Apollo tu renuis? Melius fuerat componere lites, et quos iamdudum nostris antiquior etas exhibuit sertis flores, tu candida letos prestares ut sacra tuis Iovis ales ab alto invigilet gregibus removens vulpesque luposque. Florida. Hac ego te semper cognovi retia cervis aut capreis laqueos, mediis in vallibus, arte tendere, cum iaculo valeas nil, optime Daphni; blandiris cecamque putas includere claustris. Nosceris; errasti. Nec tu: quibus inscia quondam omne nemus septasque dedi taurosque caprosque amplexusque meos ac oscula leta; nec illa secula volvuntur nobis nec vertitur ordo qui dudum, quo grandis erat per compita Daphnis. Absit et ut credam, de te modo sentiat, acer qui fueras predo, tam sancte summus Apollo iusserit ut lauro tua cingas tempora sacra. Sed cedam. Memini puerum dixisse Goliam esse polos superum, campos mortalibus esse concessos, quos quisque sua dicione teneret. Libera sum mulier, nullo sociata marito, et thalamis ultro renuo iurique iugali; sunt vires animique, manent arcusque trucesque custodes ovium peperit quos seva Licisca; et moriar potius quam iactem lilia corvis. Daphnis. Libera tu mulier? Quasi non viderimus ipsi quot mechis prostrata iaces! Carecta Phaselis, si tu forte neges, servant vestigia sulcis. Venales tibi, stulta, manus mercede parasti: hos fortes arcus, iacula hos tutosque recessus esse putas? Fex nempe virum servique fugaces sunt, quos dirus amor seu forsan tristis egestas e silvis pepulit nostris. Non, hercle, sagictam eximerem pharetra: loris virgisque fugabo. Ast tu summe colum calathosque et pensa puellis impartire tuis et pascua linque bubulcis. Spirantes tymbre tibi sint, mea Florida, cure atque roseta tuis aperi et violaria pande; collige iam flores, pueris compone corollas et natis occide sues, convivia pone; da spatium barbas pectant, da stringere vestes, da laqueis ambire femur, da tempora ludis, da vitreos fontes, quorum testantibus undis incedant compti; radios et findere Phebi permitte ut possint animos assummere grandes dum tenues ydolo, segnes se corpore cernent; da graciles stipulas, umbras compone recentes, sterne leves algas, nymphas immisce procaces, da vina et somnos et vesca papavera lentis, pelle canes silvis, arbustis pelle cicadas: sed tandem videas miseris quid feceris, hercle! Nos frigius lusit pastor, nos sprevit Osyris non impune diu; nec tu, si spreveris, inquam. Florida. Sic faciam, dum grata quies, dum floridus annus, dum virides silve stabunt celumque serenum, invidus ut doleas. Sed quid male sanus amores obicis indecores? Nemo, stolidissime, credet: mos vetus est mechis matronis turpia castis obiecisse quidem; testis michi maxima quercus sacra Iovi quia falsa refers. Ast, inclite, quid tu? quid «frigius pastor»? quid dicis: «sprevit Osyris non impune», miser? Quasi iam nemus omne canopum videris et mysios colles vallesque Camandri, cum vix agnoscas, tibi celsos elicis ignes. Hec stolidis stipula referes aliquando napeis, dum tu pannonos victos cantabis agrestes. Nec taceas nuper signatum limen ab angue, segnicieque tua pactum ex ferrugine sertum in campis henetum. Sunt hec purganda priusquam excidium fagis, Daphni, septisque mineris inflatus rabie. Satius tibi vertere passus orbis in extremum, quo tu mulieribus arces erigis ac onagris componis septa comatis, vinitor et tensos resecat tibi vitibus antes. Daphnis. Me miserum! raucis veni contendere ranis. Te natis commendo tuis. Hi pectere crines et faciem purgare tuam vestesque novare et mores ornare tuos laudesque levare noverunt. Primi facient, ni fallor, ut Arnus nuntiet alpheis quoniam tua colla superba calce premam victor, vacuatis sanguine fibris. Florida. Hesperidum michi poma dedit thirinthius heros, asseruitque graves egris hec ponere somnos freneticis. His ergo tuo postremo medebor fervori: magnos memini pressisse furores. Insuber atque ligus post hec tua somnia solvent. VIII MIDAS

Explicit Iurgium egloga VII; incipit egloga VIII, cui titulus est Midas, collocutores autem sunt Damon et Phytias.

 Damon. Tolle pecus, Phytia: nescis quibus inscius arvis nunc sedeas. Midas si te vel forte Lupisca viderit! Errasti; dubium quis promptius ultro irruat in predam seu servet durius actam. Phytias. Quid verbis laceras grandes, venerande, bubulcos? quid, Damon, suades fesso? Dum iussit egestas hunc domini servare greges, hanc pensa Minerve ducere per noctes, potuit fortasse timeri. Nunc illis armenta boum per gramina servat Aufidus et vitulos deducit ab ubere marsus. Non hostis venio: vult Midas ipse, daturus pascua, si qua fides, fontesque umbrasque recentes. Damon. Coge pecus dum tempus adest: ni fallor, amara qua nolis venisse dies, michi crede, futura est, et promissa quidem tenues dispersa per auras in nichilum venient. Sed tu quid, stulte, putabas hos magnos habuisse greges ni fraude parassent? Non hominum iusti quid possint ferre labores novimus, et quantum septis augere peculi? Phytias. Me miserum! deceptus, inops, per saxa, per estus, en iterum revocandus eras, grex anxie; nusquam comperies quo grata quies tibi prestita fetus gramine permittat leto deponere. Damon, Pana deum testor, non herbida prata nec amnes exhausti natale solum patriosque recessus Archadie ut sinerem fecere, et querere campos pastoris nimium cupidi, trucis atque Lupische. Sola fides fallaxque nimis spes alta Vesevi atque sinus Gauri virides fontesque lacusque ut peterem potuere. Tamen, dum tristis Orion alta tenet noctis prohibens cantare volucres, sta, precor, atque doce miserum quo iure Lupisca, quo Midas rapiant armentaque maxima ducant. Damon. Nympha decus nemorum placidis residebat in arvis euboicis, nuper clara viduata mitella. Hanc ardere quidem cepit, cum ferret ad urbem lac pressum Midas, pecudum et de more cadentum exuvias: cepto favit fortuna furori. Nam gravis ere domum fervens dum forte redibat, cespite pro viridi prostravit munere victam. Hec huius iam capta leves e pectore curas expulit ac animos immisit fervida grandes; cumque diem functus terras dimitteret Argus et levo tandem fato cecidisset Alexis, extemplo callens hic sese miscuit altis pastorum rebus, dyrceaque semina passim omnia complevit iactans; cumque impia virtus in se discordes armasset cuspide fratres, prosiliens avidus Midas pecudesque bovesque occupat insidiis et, ne sibi tuta deessent abdita, Melalcem studio coniunxit Ameto. Quos postquam miseros undis retraxit avitos in campos, lauro et flavos vincire capillos et querno fecit dextras ornare bacillo, primum se divum titulis immiscuit altis, cum pridem placido vix esset cognitus Arno. Phytias. O felix iam sorte sua! Quis plura requirat? Imperat ex servo; merces conflavit in aurum. Damon. Saxeus es, Phytia. Video coluisse napeas et nemorum faunos eque nymphasque puellas thure pio credas, qui surripit undique capros; claustraque si frangat, felicem dicis avarum. Phytias. Imo equidem dico: nemo, nisi Iuppiter equus iusserit, in celsos usquam conscendet honores. Damon. Te Phytiam rebar: silve fecere Ligurgum, et superum mentem, video, cessere subulco sulphurei colles et pascua grata Lyeo! Phytias. Sum Phytias, Damon, Phytias sum pastor et archas, et calamis didici pastas mulcere capellas, non mores hominum, sacra et monimenta Ligurgi. Tu miserum ridere potes: tibi grandis Apollo concessit cytharam, Pomona cadentia pomis arbuta; sic temnis summo de culmine lapsos. Sepe vices rerum verti cantabat Amintas iam senior! Lacrimas mecum mors equa resolvet. Damon. O Phytia, consiste, precor, mentemque resumme. Ante polos lyntres sulcabunt, nerea currus orbita, frondoso pandum delphyna Pelorus vertice suscipiet nantem, quam Damon amicum contemnat Phytiam. Sed tu modo respice verum: huius quippe fuit mos semper vertere vultus quodque velit validis se nolle infingere signis. Hinc, servus, pratis viridi contectus in herba, serpere et incautas cauda vincire capellas atque edos morsu solitus lacerare tenellos; sed postquam vires auxit, compressa cathella, insurgens coram, tauro qui ludat in ervo persimilis cornu, celsas infringere pinus, sternere prevalidas quercus silvasque boatu terribili complere, leves pervertere septas cepit, et horrendus rabie leo vertere magnas in circum bubulas ursosque arcere frementes. Quis putet? Et Bavio subtraxit subdolus hyrcos pregnantesque boves, et pingues carmine tauros eduxit stabulis, rauco latrante Melampo. Quot faunos quondam, nymphas quot lusit agrestes, quot satyros ficto calamis per devia cantu! Seque Mecenatem magnumque deumque vocari gliscit et, invitas dum servat rupe Camenas, ascreum putat esse senem silvasque movere castalias et plectra dei sacrasque sorores. Quis queat insanos ausus, quis dicere sevas et nemorum pecorumque simul iuvenumque ruinas quas dedit, et pariter secum trux inde Lupisca? Hec siliquas porcis et gramina subtrahit agnis, emungit miseras turpi squalore iuvencas ac matrum parvos subducit ab ubere natos, terque die pecudes premit et ter vellere nudat, si possit, tristique levem consistere lunam carmine compellit celo et sibi fascinat edos. Nec vacat hec somno; virides ambire per agros nocte etiam videas et magnos vertice Gauri enumerare greges. Quid multa? Hec omnia radit; ac ut nulla sinat silvis intacta vel agris, arte nova pueros annosa per antra canentes in venerem rapit illa suam nudatque sequentes. Phytias. Fur Midas igitur, mechus scelerumque satelles! O facinus! Meretrix anus est et avara Lupisca! Que nuper glandes oleasque legebat in agris, nunc celum violat verbis et fascinat agnos. Quid tunc Melalces? tacuit? quid dixit Ametus? Damon. Assensere: Dei sic ira et crimen inultum permisit miseri laqueo pereuntis Alexis. Phytias. Heu, trepidans horresco solum suspectaque divis pascua. Quid faciam? Minui post verba videntur nempe greges; dominam noverunt prata Lupiscam. Ast ego quid merui? Nolebam vertere vepres in lauros, fateor, neque celsum extollere Olympum degeneres calamis, divos cantare subulcos. Hoc tam grande malum? Non rebar. Lusus et insons distrahor hinc pauper: videat Pan, deprecor, equum. E quercu veteri nuper michi garrula cornix hos cecinit lapsus; vetuit sed dira cupido noscere, et in dubios deduxit ab aggere campos. Nec Coridon dudum silvis cantare solebat sic letis, dum tantus erat sub tegmine lauri. Damon. Non Coridon, miserande, tibi, non fistula nota qua steriles, vobis blandus, cantabat amores; sensi ego quam tenues conflaret gucture versus et modulos stipula, laqueos dum poneret arvis. Phytias. Quid faciam, Damon? fugiam, dic, litus ineptum? Damon. Summe quod in tristi veteres cecinere bubulci. Phytias. Malo rudes habitare casas nemorosaque tesqua, parrasii lambant malo iam saxa Lycei he pecudes, quam pingue solum stimphalidis agri tot plenum curis. Mecum cantabit Amiclas rupe sub exigua tutus, cantabit et ingens Silvanus placida componet pace furentes, ylice sub prisca, Bilem stolidamque Dyonem. Damon. Nil melius: pecudes pridem dum forte lavarem, omnis erat varia plenus vertigine gurges; hinc sensi monitus venturi turbinis iras et Mide casum pariter pecorisque ruinam; et repetet glandes veteres oleasque Lupisca. Sunt in secessu nobis florentia rura et gratum nymphis antrum, quod fronde recenti sternet amica tibi Glaucis, mellisque parabit inde favum. Venias: quas conspicis, arbitror, umbras, ante locum teneas, protendent arbuta longas. Phytias. Tende igitur, veniam: teneat sua prata Lupisca. IX LIPIS

Explicit Midas egloga VIII; incipit egloga VIIII, cui titulus est Lipis, collocutores autem Batracos et Archas.

 Batracos. Quis, precor, es, nostris in silvis exterus hospes? Archas. Archas eram quondam pastorque et nominor Archas, incola Parthenii montis, nunc ductus in oras has casu. Video pecudes armentaque passim pinguia, sed steriles agros et pascua nulla. Batracos. Miraris fortasse, senex, nam causa latens est. Nunc, ni cura vetet, nostris succedito claustris et requiem longo paulum concede labori: et que sit tibi causa, precor, prepone viarum. Archas. Sic ego parrasios umbris persepe viantes suscepi fessos: prospectat gratus Apollo in meritos. Sed prima refer que causa latens sit. Batracos. Sunt in semotis colles silveque patentes herbis insignes et grandia pascua rivis irrigua: has celeri contendunt undique cursu quas habeo fetas vacce redeuntque volentes uberibus plenis, que post pendentia natis prebent et tenues cogunt pinguescere lacte. Archas. Est memoranda quidem grandis solertia vaccis. Ast ego visurus cupiens Amarillida veni. Batracos. Archades en nostram norunt Amarillida, queso? Archas. Quis fuit in terris qui non Amarillida norit? Batracos. Quid secum tibi, care senex? Non cura sacrorum: despicitis dori tracesque altaria nostra. Archas. Circius, aiebant, veniet sumpturus honores quos vetus athletis dederat victoribus etas. Hac ego deductus fama vincire capillos pastori vidi. Post hec quis cultus agrorum, qui mores essent, qui ritus queve bubulcis artes servandi pecoris lactisque premendi, que nemorum leges, avidus cognoscere veni. Batracos. Et nobis quidam nuper referebat etruscus ornatum arthoum sertis, sed lenta ferenti prestita quippe fides: obstabat inertia Circi. Archas. Sic, hera, sic factum: verum narrabat etruscus Circius arripuit sertum; fuit Albula testis. Batracos. Inde novos alpes emittunt vertice fumos; hinc lupa cum geminis pressantibus ubera latrat, et vulpes ambire domos gallosque timentes adverto tristesque malas ululare per umbras audio pastores rutulos et cuncta timere. Cinnama nunc filices pariant et balsama taxus sudet cyrnensis, tristisque cicuta sabeos, postquam romuleis sic visum, prestet odores! Archas. Indignans loqueris, video: tibi Circius egram commovit bilem; nolles redimitus adesset. Batracos. Quid non indigner? Potuit sors invida mundo crinibus arthois ytalas imponere lauros. Archas. An possunt edos forsan saturare petulcos, vel quid maius habent ytale quam syrmia laurus? Batracos. Non equidem nostros sentis satis, Archas, honores. Has frondes pharetris Phebus victricibus olim ac cytharis, lauro facta iam Dane, dicavit; hinc veteres ytalis sacras fecere triumphis. Archas. Que, precor, acta virum, quorum tam fulgida merces? Batracos. O! longum narrare, senex. Sed pauca reportes Parthenii silvis volumus sacroque Lyceo. Linternus lybicas pestes revocavit ab arvis ausonicis fecitque potens has fundere virus in colles proprios, stomachis et mella falerna immisit legesque suas servare coegit. Rusticus arpinas sulcavit vomere montes cyrtheos latio grandesque olidosque per altum hyrcos in Tyberim traxit domuitque superbos cymbrorum tauros et currus fregit inanes. Hircanas tygres cursu superavit Opheltes, armenosque equidem devictos arte leones et curvos Syrie pressos sub fasce camelos assyriosque greges et quos Eritrathalasson litore servabat ratibus devexit in umbram Tarpeii lapidis, cilicesque per alta volucres cepit et in spolium rostrum portavit et alas. Allobrogis heduisque bobus belgisque iuvencis frontibus imposuit Daphnis virtute capistros, et solitos errare iugis et ludere flexu pastores tanto contrivit robore fessos ut iuga demissa faciles cervice subirent. Gryphes yperboreas rapientes unguibus olim quos nobis vitulos servabat maximus Hyster, privavit pedibus iuvenis Corigillus aduncis. Smirneus pastor, venetusque et grandis etruscus meonios dudum tauros ytalosque leones et tyrios apros stipulis domuere canoris. Quid tam multa loquar? quid frustra cuncta revolvam? Hesperidum qui poma tulit, qui duxit hyberas in Latium vaccas, qui vellera longa britannis abstulit aut frixo nudavit vellere colcos, et niveos meruere Iovis conscendere currus et plebis plausus et tempora cingere lauro; his Quiris veteri sancivit lege coronas. Archas. Magna refers et laude quidem memoranda perenni. Sed quid turbaris? Possunt meruisse nepotes quod nequivere patres. Est magnus Circius, hercle! Batracos. Heu! michi dic, quando meruit, precor, iste nefastus Circius ut segnis nostros ambiret honores? Huius avos memini venisse securibus altas cesuros silvas latias, latioque molosis infestos pecori; cui nunc mea nescia mater sponte manu facili lauros concessit avitas. Heu, quantum potuit celi vis plurima! Quondam, dum pastor luscus confringeret omnia ferro et nostras mactaret oves impunis et antra byrseo victor misere consummeret igne, non potuere duces flecti, cogente periclo, ex gemino pastore gregis pereuntis ut alter esset campanus, cui par labor atque suorum exitium fuerat. Nunc unus Circius, hostis barbarus immanis, meritis nec laude refulgens, omnia solus habet, silvas pecudesque bovesque ac insigne decus pastorum nobile sertum. Archas. Erras; hoc latii quondam voluere coloni. Batracos. Confiteor; sic sepe dolor divertit inertes. Non, veterum si fusca quidem sed sacra parentum hunc pietas miserum potuisset cernere finem, Martius in stigias umbras se sponte dedisset precipitem, senoni pardo nec credo dedissent inferias patres animas cum sanguine silve et reor in vacuum iuveni cantasset et anser; nec genitor genitusque parem sibi summere cladem curassent canibusque dari lanianda latinis viscera. Quid repetam sanctos pulchrosque labores, felices anime? Vitam pulchrumque cruorem fudistis Rheno! Sibi fert Ercinia mater insignes titulos, et per spineta nepotes distrahit, heu, nostros; cedunt nunc sydera cymbris. Archas. Quid veteres renovas, Batracos, nunc flendo querelas? Dalmata pannonus graiusque et pessimus hostis affer iamdudum iuga, que portaverat ipse, imposuit vestris tauris traxitque per arva. Quid tandem? Silvis fuit hec et gloria nostris. Batracos. Quid «nostris»? Forsan vestros non novimus agros? Archas. Crede equidem: nostis, sed non meminisse potestis dum genus egregium campis effulsit Aminte et cecidere trabes ex yndo culmine nigre, et dum meoniis dixerunt iura colonis limpidus Eurotas quondam pulcherque Aracinthus: sed demum surrepta tuos devenit ad agros. Nil sub sole novum: rapuistis, nunc rapit alter. Sed tibi quid tanti, letos si summat honores Circius aut viridi circumdet tempora lauro? Batracos. Egon erat latiis pastorum maximus et quem preferrent homines cunctis mortalibus olim. Parte alia Daphnis post hunc pregrandis, in ipsum insultans turbavit agros. Hos quisque secutus pro votis. Egonis ego, quia iustior esset, partes intravi, quod propter credita semper hostis eram Daphnis. Cui postquam Circius heres, pertimeo non forte velit renovare vetustas iras maiorum memorans vertatque secures in silvas gregibusque lupos immisceat acres. Me miseram! que, queso, michi nunc tuta latebra? quo fugiam? quo tristis eam? Michi terra dehiscat; impia me coget genitrix intrare lupanar. Me miseram! Furias educet Circius Orco inclitus hoc serto: corvi per inane volantes, heu, rostris ventura sonant presagia veri. Archas. Debilis esne adeo quin possis ferre priores insultus? Facili solvuntur membra labore rhenicolis: septas quo possis robore valla, fac circum fossas et magnis cinge rubetis; assint pastores sudibus, prepone molosos, da pueris fundas ac obstrue sentibus arctos introitus: persepe dii iuvere labores. Batracos. Imbellis michi turba manet mollisque per umbras; aspicis ut sterili nupsit me mater agello, cui nec litus adest nec grandis defluit amnis nec prerupta soli patiuntur devia currus. Hincque meum robur iuvenes transcendere montes coguntur pedibus gregibusque referre iumentis pabula. Si veniant, timor usquam nullus adesset. Archas. Erige, fac, vires et firma robore mentem. Vidi ego deflentem lacrimis Amarillida nuper, quam tu sponte putas cupido posuisse coronam, et nullis silvam letari floribus usquam; fistula non cecinit, non era sonantia; Tybris effluxit tacitus undasque retraxit in alvum atque graves tacuere senes, tacuere palestre et tacuere nurus pariter clausumque Lupercal constitit et nullis monstravit gaudia ludis. Post, dum sedisset scanno iam Circius alto, conspicuas serti frondes prenubilus auster eripuit sonituque gravi devexit ad arthos. O monstrum! Frondes dum defert ille per auras, exarsere quidem, tenuisque per alta favilla vix est visa viris. Tunc qui pregrandis habetur archadibus pastor confestim dixit Aruntes: «Hic iter in silvas faciet tibi, Rhene, propinquas, in quibus ipse diem claudet condetque sepulcro quod tam grande rapit nomen putridumque cadaver; vel si iterum veniat (quia flexit flamma parumper in reditum fumos), faciet memorabile nullum». Batracos. O nostris mea sacra Pales gratissima silvis, fac firmes omen: repetat sua lustra bicornis belua nec nostros infestet cuspide campos. En tibi quam gemini sugunt mactabitur agna, tuque, senex Archas, cui tantum cernere cure, sis mecum. Nox atra venit; iam sydera celo surgere, nonne vides?, abiens permittit Apollo. X VALLIS OPACA

Explicit Lipis egloga VIIII; incipit egloga X, cui titulus est Vallis opaca, collocutores autem sunt Lycidas et Dorilus.

 Lycidas. Dorile, seu pluvias terris immittat Orion aut Amon flores vel Cancer rure cicadas, auferat aut frondes Chyron, te fronte recurva semper conspicio tristem lacrimisque madentem. Quis dolor iste tuus? periit tibi vitis in ulmo? Dorilus. Iuppiter a celso prospectans cardine campos prostravit feriens ignito fulmine fagum his celebrem silvis: sonitu perterrita tellus ingemuit, tremuere greges ac arbuta dumis. Pastores sese comperta fraude vicissim in caveis clausere malis; cui rustica cessit libertas, turbare greges, disperdere capros cepit; Crisifabro Iunoni sacra paranti abstulit optatam frustra per tempora Rufam, lascivusque mei formosam Phyllida ruris eripuit Phytie nostro. Quam magna supersunt centauris obscena quidem, si dicere vellem! Utque alios mittam, nostros damnavit amores illecebris, pedicas ac antra carentia sole imposuit, nulla mirto nec leta corimbis. Hec tristis ploro. Sed tu fabrilia tractas, centuculo tectus, nigra et fuligine tinctus? Lycidas. Vera igitur tulerat fusca sub valle Menalcas adveniens. Per Pana deum, non sordida ledunt munera Plutarci quantum mala vota furentum quos genui calamos inter ranasque palustres! Dorilus. Tune, precor, meus es Lycidas? Te nempe Podarcem credebam. Quam leta dies! Spes lapsa resurgit; tu celum campos fluvios armentaque nobis restitues. Quernas superisque tibique coronas post aras statuam! Placidam contingere dextram mittito; quin subeas antrum. Non lacte tepenti castaneis nucibus pomis bromioque fovebo; omnia subtraxit Polipus: michi panis et unda, algaque dat somnos mollis. Sic vivere divos audivi in terris. Nec dedignere, precamur; saltem que turbant faciem purgare tenebras his poteris lymphis et fessos inde cubili hoc recreare artus; medio revocabimus ignes. Lycidas. Erras. Prisca vides, non me, vestigia nostri. Non ego plus vester postquam cillenius Argus surripuit virga radios ex ethere raptos et crinem secuit Trivie iam falce dicatum. Dorilus. Ha miserande puer! Periit spes alta salutis incertusque mei moriar nomenque sub umbras auferet atra dies. Pecudes ad prata Miconis nunc Ylas pellit, manibus nunc ubera pressat; hic cythisum salicesque novas frondesque recentes apparat ac agnos recreat matresque per herbas; hic alter mersat rivis et vellera tondet; ille suos cantat calamis invisus amores et corilos faciles mulcet celsasque cupressus. Me solum miserumque tenet sine crimine vinctum, heu, Polipus, dum seva tero nunc ocia planctu. Lycidas. Castalie, dic, oro, puer, docuere sorores te lacrimis transire diem? Quis nectere mentes atque pios animos potuit vincire ginestis? quis prohibet meliore tui quin parte peragres gnosiacos saltus et menala pascua? quisve pastores Yde videas fontesque bicornis Parnasi et lauri dulces per culmina silvas? Ha scelus infandum! Sic nondum vivere nosti annosus tecum? Secum superavit Olympum olim Argus, qui iura deum viditque deditque; pastores frigios orbatus lumine Mopsus et danaos cecinit; sic Tytirus arva latina non vidit, rutulus dum tinxit sanguine Turnus. Has lacrimas nobis sinito, cui nulla potestas ni damnosa manet: memor es, dum pascua solus hec tenui, quam grandis eram? Nunc tristis egestas arguit atque iubet miseris solatia prestem. Dorilus. O Lycida, fateor, dure solamina vite de te tot merui nunquam. Sed pande, precamur, quis tibi Plutarcus, quas valles quosve recessus nunc habites, Archas divos postquam abstulit ignes. Lycidas. Spelunca in medio stat Trenaros, inscia Phebo, qua vehimur celo vetiti, cui limine primo pervigil insultat canis ater et atria servat. Blanditur cauda intranti morsuque fatigat tentantes reditum ni princeps iusserit. Inde et lucos silvasque vides fluviosque lacusque. Atra loci facies nebulis fumoque palustri; perpetua sordent vallis fuligine rupes. Semper hyemps glacialis inest, nox semper opaca; cecus adest ignis, nemorum nec stipite vivus, arte tamen superum. Nec credas leta Pelori pascua vel campos tyrios Libanive roseta, tymbreos colles, iuga vel ridentia achanto Eridanique leves undas et amena colamus: late sardoniis et taxo prata, locique omnes conspicui vepribusque et vimine torto; implicite miseras reddentes flentibus umbras insurgunt silve; ceno sanieque fluentes, in medio maculant olidi de vertice rivi. Non ibi sunt celeres capree cervique fugaces; serpentum locus ille ferax pestisque nefande telluris lybice, quorum nunc verbere caude nunc acri morsu nunc nexibus angimur egre. Syrene in scopulis vobis silvisque napee cantantes aures mulcent ramisque volucres: ast nobis aliter resonare per omnia valles mugitu valido, turpes et frendere porcos dentibus et sevos rabie rugire leones audires, tristesque sonos ut reddat et echo. Dorilus. Quid dicis, Lycida? Potuit natura vel alter visceribus terre tam diram condere sedem? Lycidas. Quidni? Cuncta potest qui silvas fecit et astra. Sed paulum consiste, precor: peiora sequuntur. Plutarcus scopulo residet, fusca atque marita, frondibus umbrati nigris et vellere pullo. Stant squalens circum scabies morbique caduci omnes et pecoris pestis certissima frigus et sicce febres ac horrida mortis ymago. Has inter colubris hyrtus squamisque cruentis trux pastor miseros leviat nec pectine pastos nec calamis mulcet, sed cornu territat umbras atque greges surgens scopulo et clamore sonoro irritat Furias vepretaque mandat amena lustrari taurosque iterum per inania verti. Quot gemitus vox ista levet, tibi sydera pandent si numeres, seu fulva sali monstrabit harena. Concutit inde polos et sevo murmure replet Iuppiter iratus silvis ac fulmina vibrat; quassateque ruunt nubes et grandine multa frangitur omne nemus nodosaque robora rumpit ventorum vis magna furens. Quid multa? Dolentes, heu, quot tunc pavidos inter spineta videres currere et oppositas sentes contundere dorso, precipitesque dari celsis ex rupibus ultro! Ast postquam Dyomedis equas, Gerionis et acres iussit inire canes, omnis per devia turba convenit ac ydris agimur; tristesque ministri componunt turmas avidi penasque minantur. Nec pecudes credas: tauros hic arguit atros et summa de rupe truces impellit ad ima; convocat hic torvos angues, et fuste preusto in glaciem cogit squamosaque tergora frangit; isque lupos igni de vertice culminis alti deicit. O quotiens hos inter lapsus et ipse! Dorilus. Siste, precor, Lycida. Quid? tu devolveris, oro, immixtusque lupis e summo montis in ignes? Quid sceleris, que dura trucem sententia movit? Lycidas. Heu michi, iamdudum pecudes rapuisse Miconis et, scelus infaustum, pueros traxisse per umbras in vetitam venerem, melior dum vita maneret, has sedes tribuere michi sub vindice iusto. Dorilus. Alcidem memini monstrum traxisse trifauce cecropiumque ducem ex imo iam vallis opace; vis rogitem, si forte queam quandoque movere, Pana pium retrahat te nostras mitis in auras? Lycida. Dorile, ne facias; nequicquam tangere Olympum iam precibus posses aut irrevocabile fatum. Actum est de me deque illis quos iustus in Orcum Archesilas misit quondam. Nunc desine quorsum contendo veniam et reliquos tibi carmine signem. Setigeros trahit ille sues fortisque frementes illidit scopulis et membra trementia quassat; summo alius studio ducit de monte molosos, tabo et marcentes cogit gustare paludes; immanes ursos ex lustris pellit ad undas is tardosque onagros, et ferro tranat adunco; fascinat hic lynces, demum per devia vertens atque fame longa miseras hinc inde molestat. Nequicquam tibi cuncta velim mala pandere versu: vivimus inviti mortem per aprica cientes. Nunc memor esto tui; fugientia sydera Phebum adventare monent, michi nec fas cernere. Tandem tunc Polipus, quercum dum scandet forte palumbas perquirens, michi crede, ruet nostrosque tumultus adveniens auget (sic ducunt fila sorores) teque tuis linquet campis: sic vincula solves. Dorilus. Numen honoratum silvis, Pan, te precor, assis, et veniat lux illa michi: tibi pinguior agnus ex grege quippe tuas ultro ferietur ad aras quas statuam, ludosque traham tibi carmine sacros. XI PANTHEON

Explicit Vallis opaca egloga X; incipit egloga XI, cui titulus est Pantheon, in qua loquitur auctor, interloquuntur autem Mirtilis et Glaucus.

 Auctor. Est tibi Phebus amor, Clio, quem lata per arva insequeris noctesque fugis fuscosque recessus; Phebus amat lauros, quas inter sepe labores deposuit sacros: nec te sedisse parumper has subter virides (fervent nunc arva) pudebit. Decantanda michi veniunt tua carmina Mopso; sis fautrix, mecumque chelim tu tange Arethuse: Mopsus enim pellet nebulas a carmine flabris. Rupis in absconso, Berecinthia, montis agrestem en tibi texebat septam sociatus Aminta Glaucus, et ardentes lenibant murmure curas. Ecce secus Tybrim fulvos per prata iuvencos ac olidas virga cogebat pulchra capellas Mirtilis, et Glaucum placida sic voce precatur. Mirtilis. Glauce pater, si lenta salix tibi vimina prestet usque opus inceptum peragas, si semper Amintas subsidium prestans his tecum vivat in antris, sis lenis nostrisque fave, mi candide, votis: suscipe quos cernis tauros, has tolle capellas; cornibus insignis frons illis, spargere harenam spectabis pedibus, lactisque has esse feraces; da fontes cantuque fove, da pascua cunctis. Glaucus. O nimium dilecta michi, iam, Mirtilis, ecce non cythisum salicesve vides, non aspera dumis sunt spineta meis; humiles ex vallibus agnis herbas porto senex paucis. Nam spernimur altis in silvis Rhodopes; me spernunt archades omnes. Preterea, Cacus si viderit, omnia passim distrahet in iugulum, dum tristes impleat iras. Mirtilis. Heu! satis hinc video: refugis, mi Glauce, quod optem, immemor Alcidis nostri qui, carneus olim, cortice dum parvo vectus torpentia circum litora Iordanis spectares nunquid ad hamum venisset piscis studio detentus inani, te traxit gregibusque suis prefecit amatis An tibi quos gessit soli gessisse labores, stulte, putas? Cunctis voluit prodesse creatis. Tolle igitur: novi quantum tibi prata favoris iam servent; hec leta magis quam dudum Aracinthum viderit Amphyon seu natus Apolline colles Ysmari et Amphrisum Phebus vel thessala pastor, prospicies pecori. Nec desunt munera cantu: stat bicolor mirtus qua tu sub rupe sonantis Tarpeie michi vinctus eris nostrosque per omne tempus in amplexus venies. Quid carmina servas? Dic, age; iam patulas aures armenta revolvunt; et tu, magne comes, stipulis fac dicta secundes ut sonet omnis ager: tibi sit mea laurea munus. Glaucus. Mirtilis, en vincor; dabimus tibi carmina. Aminta, expedias calamos: surgant ad sydera versus. Auctor. Inde pium summa reserans dulcedine pectus, sic cantare Iovem cepit genitumque sacrumque flamen ut ethereo resonarent carmine valles. Hinc quibus una tribus deitas connexa moretur legibus explicuit, silvis plaudentibus; inde quis terras undasque maris celumque serenum, nocturnos ignes dederit superosque priores et Phebi radios, Veneris Trivieque reflexus; fluminibus valles qua lege et litora ponto qua flores pratis et densis arbuta lucis sint concessa prius; quo post hec ordine campis, montibus ac celsis fluviisque animalia surgant atque ferant gressus; quis se per inane volucres viribus extollant, quis se reptilia sulco proserpant humili, quis sulcent equora pisces; quis mentes parcasque viris, quis semina glebis crediderit primus, sevus quis sanguine terras innocuo primus macularit, et inscia primus iussit ut in silvas irent armenta gregesque; quis primus placidas pecori componeret umbras quisve ferox primus ferrum molliverit igne quisve prior stipulis dederit discrimina vocum. Acrius hinc culpam cecinit Lycaonis avari turbatumque Iovem terris silvasque ferasque et pecudum genus omne simul sub gurgite mersum et cimba tenui vectum cum semine rerum Deucaliona pium pariter natosque nurusque. Hinc lapides iactos hominum reassummere formas atque giganteam rabiem, cui ponere Olympum vertice pindareo parvum vel Pelion Osse; deiectos colles tandem vanosque superbi balatus pecoris, colles saltusque petitos narrabat varios pastoribus atque capellis; archipatris pugnas sublataque cornua tauris Silvanoque sacrum, quod nondum viderat etas ulla, pium, magnos servans sub cortice sensus; qualiter hinc etiam campos liquisset avitos et magni promissa Dei partumque secutum post risum sterilis vetule grandesque paratus ut genitum iussu superum mactaret ad aras. Orbatos hyrcos merito flammasque typheas e celo lapsas silvis vacuasque paludes et Cinaram bromio captum vigilasse duabus monstrabat natis; aris tum numine raptum inter se varios claros genuisse gemellos; hinc siliquas quibus egra fames compressa furentis est apri, fraudesque pie Sophronidis orbo, agnum prepositis dum finxit pellibus hyrcum; exilium pastosque greges munusque receptum et reditum claudi, visos et in astra volatus et luctam in somnis habitam Stilbonis agrestem et clunem tactum pariter nomenque secundum; pastorumque dolos et sevas crimine flammas invidie puerumque datum memphitibus auro, visa Pharath nexusque graves dubiosque solutos; hincque pelusiacis prefectum messibus Argum pinguibus, et steriles quo restaurasset aristas iure vel effetos Memphim traxisset amicos, tristeque servitium superum post fata nepotum. Inde Foroneum quem sustulit Ysis ab amne, nyliacas pestes et nectos gurgite capros, errores duros, damnatas sydere harenas ac inopes campos, nimium querulosque subulcos et saxo latices lapsos et ab ethere panes, iussa Iovis dum tecta sibi, dum sacra parari vellet, et absconsos alta sub nube recessus, celso et ydumeo descriptas vertice leges, illisas scopulo postquam conflatus Osyris; vulnera serpentum, serpentis et irrita visu, et, canibus campis telis arcuque fugatis, agros post equa concessos sorte colonis. Pastorum veteres cantabat et inde palestras, serta ducum, baculos, sedes et frondea tecta cespite pre viridi, structum de marmore templum et morbis assumpta malis armenta gregesque, pingue solum fuso grandi persepe cruore, aggere nudatas silvas et vellera rapta orbatumque ducem pecoris per compita Tygris; dispersosque greges septas complesse forenses, orsa deum sensu complexa et somnia vatum, sacra hominum polluta malis reducesque magistros, ac ulmis frustra cecinit post premia fixa. Glaucus. Substitit hic paulum sumpturus pectore vires exhaustas cantu Glaucus; post: «O! precor – inquit –, romulides, maiora canam, date carmina, nymphe». Auctor. Inde satum Maia celo per nubila lapsum cepit, et in Danis tegulas penetrasse canoras; cumque patris iussu sacros narrasset amores, consensu primo Danis, mirabile dictu, virginis in gremio verbum sine semine carnem factum cantabat, magnum super omnia!, nec non virginis infractum decus inde fuisse pudoris virginei nascente Deo. Fides ista, precor, sit. Hinc pedibus pulsare solum cantusque movere vidisses satyros festasque agitare choreas, et faunos nymphasque simul latiasque puellas floribus et minio sertisque virentibus omnes insignes, dextris et tangere cimbala doctis; et dulci quodam tinnitu psallere celum ac fulgore novo totum splendescere, et ultro tum varios pratis circum diffundere odores atque novis radiis flavum fervescere solem et placidam Phebem fratri coniungere currus; rore polos humidos et claro Iuppiter imbre arentes quondam placide perfundere terras; ludere capreolos, cantu dulcesque volucres arbustis certare, ignes emittere montes, letari valles, grandes insurgere cautes; surgere tum dumis ramos bicoloris olive, serpentes hederas, lauros et crescere palmas. Quid cedros Libani, crinitas dicere pinus litoris adriaci, quid vites usque Falerni, quarum antes gemmas effeti fundere visi, molliri sentes valide, iuncique palustres extolli et salices vitree? quid cuncta repandam? Omnia letitia gaudent et carmine certant. Solus in absconso Plutarcus tristior antro flet misere stauratque domos et limina sera firmat ut in cassum temptet post vulnera Codrus ingressum, sevasque iubet vigilare sorores. Ipse tamen Glaucus, dum cerneret omnia secum letari, faciles fundebat pectore voces; et sese ceptis referens, cantabat odoros pastores puero portantes thura sabeos advenisse quidem celeri ad presepia passu, sydere dante viam montana per ardua claro. Huncque per exustas latum referebat harenas virginis in gremio genitricis adusque canopos et rabidum fugisse lupum mestosque dolentum balatus ovium cesos ob nequiter agnos; hincque globos legum solventem voce Ligurgum pastorum in medio puerum, gesta atque priorum; inde, Nathan fluvio lotum, monstrasse futuris quo lavacro porcos mundaret sorde vetusta; in bromiumque thetim versam pulsosque carones, compositos ignes ventos fluctusque tumentes, Asclepii iussu, manesque umbrasque sepultas ad superos remeasse iterum firmabat; et huius ostensum dudum quibus artibus usque dolentes purgentur vicio pecudes, oleumque veternum quo lapse iuvenum firmentur robore vires. Inde Palem glandes, quas nusquam terrea quercus gesserit in vitam, posuisse labantibus egris in cenam pueris, et iussa extrema dedisse Actheona pium, cecinitque hunc fraude Menalce post epulas, lotis pedibus precibusve peractis, obiectum canibus, quos inter pessima passum plurima cantabat, mortique dedisse tropheum de se, iam nimiis laceratum morsibus, ob quod conscissos lapides tractosque in viscera fontes, concussos motu montes lucosque revulsos, ethere et in terris sparsas in luce tenebras, territa per silvas pecora atque armenta ducesque, auditum mugire solum, veteresque parentum surrexisse animas tumulis silvisque revisas. Herculis hinc durum monstrabat voce laborem, hostia dum scopulis firmata refringere Cachi est ausus, raptosque boves excerpere furi; necnon interea subdebat in ordine cantu, post triduum laceros artus consurgere vivos Ypoliti, et silvis iterum gregibusque revisum insignem lauro et palmata veste triumphi: mirum grande nimis, sed quid non Iuppiter ingens, dum voluit, potuit? Post hec, ad sydera motu ascendisse suo Phebum, clarosque relictis infusos ignes sociis quos traxerat ante; hosque per Arturum missos serosque britannos, ethiopas fuscos et Gangis fulgida rura. Glaucus. «O tibi, nympha, decus, quot surgere leta per agros purpureos flores et candida lilia cernes mixta simul croceis! quot surgere leta per agros templa deum, sacras laudes et munera cernes, et quos pulchra coles campos replerier omnes elysios et dulce solum regionis avite! Hinc Codrus veniet, postquam resoluta iacebit igne novo tellus, agnis seponere capros atque dabit rebus finem requiemque bubulcis. Sed iam tempus adest rivos claudamus, Aminta». Auctor. Dum cecinit Glaucus, tacuit sine murmure Tybris; Mirtilis auratos frugum fluviique recentis immemores tenuit tauros, quos flumine vivo, iam Glauco reticente, simul se mergier undis spurciciem veterem tergentes atque renatos misceri sese gregibus per pascua Glauci vidisses plausuque novo concedere carmen. Hesperus occeanum cantu detentus Olympo respuit et seras concessit montibus umbras. Ite domum, pueri, pastas revocate capellas; ipse legam lauros: vati vos plaudite, colles. XII SAPHOS

Explicit Pantheon egloga XI; incipit egloga XII, cui titulus est Saphos, collocutores autem Caliopes et Aristeus.

 Caliopes. Quid, puer, has inter lauros, stultissime, queris, nunc has nunc illas carpens? Temerarie, nescis sacrilegum violare nemus nisi conscia Quiris optatas frondes merito concesserit ante? Aristeus. O scelus! ex minimis tris forsan captus odore excerpsi. Seu nympha loci seu sis dea, nostras excute tu quercus ac omnes collige glandes. Caliopes. Cogis ut in risum veniam. Sic, obsecro, quercus equiparas lauris? Non illas Iuppiter olim extulit in tantum, quanquam sibi prisca dicarit illas religio. Nescis, stolidissime, porcis serventur glandes et laurea serta poetis? quos nemori fontique sacro pulchrisque Camenis et cytharis plectrisque suis prefecit Apollo. Aristeus. Ergo sacrum Phebi nemus hoc, pulcherrima virgo? Nescius optatum teneo. Quis denique prestet quo visurus eam laudatam carmine Mopsi egregiumque gregem vatum nymphasque canentes? Caliopes. Quid queris, nemorisque mei quid conspicis umbras? Aristeus. Ut videam Saphon. Nostin? Da, nympha, recessus quis nunc lenta diem vertat ludendo per herbas. Caliopes. Quid tibi cum Saphu, cum sis puer atque subulcus? Aristeus. Heu, quid? Quid iuveni credis cum virgine pulchra? Uror et amplexus cupio, turmasque reliqui invisam ut videam, nec quorsum querere novi. Caliopes. Tu cupis amplexus Saphu? Nunc sydera lambant quos trahis ipse sues volitentque per ethera vulpes, grux trahat ac anser pariter per rura quadrigas! Si memini, tu nuper haras mundare solebas, et scabiem morsusque canum seu vulnera veprum nunc manibus purgare palam nunc gurgite turpi, unguine nunc vario succisque potentibus atque galbaneis fumis nigrique bituminis offa; viribus ellebori stillaque dolentis amurce vel potu tristes alvi depellere sordes, ac herbis variis formare volutabra porcis: et nunc Saphon amas? Expectet te quoque Pallas! Aristeus. Erras; Argus erat. Sed quid non Saphon amarem? Me Galathea diu, me quondam Phyllis amavit, et mollis lanugo genas nunc serpere cepit, tradidit et calamos nobis Pan doctior olim et cantus docuit. Nec plebis fece creatus: Cyrenes genitrix est nobis, thessala nympha; nomen Aristeus; glandes et mella vetusti archados accipio nemoris. Te nosse putabam. Caliopes. Nunc ego te teneo. Sic est, novisse decebat. Ysmarius tu grandis eras, tu Critis es Yde! Non ego te vidi pridem vulgare canentem in triviis carmen, misero plaudente popello? Aristeus. Vidisti, fateor. Non omnibus omnia semper sunt animo, puero carmen vulgare placebat. Illud Lemniadi claudo concessimus; ast nunc altior est etas, alios que monstrat amores. Caliopes. Ecastor! memini, nuper dissolvere linguam vix poterat Bathos; subito nunc culmina poscit Parnasi, stolide captus fervore dearum, factus Aristeus. Sed quid non fecit Olympus? Aristeus. Quid loqueris nunc ipsa tibi? Da, nympha, precamur, virginis antra mee; crucior, me fervor adurit. Caliopes. Querere credo putes Phyllim seu forte Lupiscam, quas nemorum pomis trahitis quandoque per umbras. Hec dea, magna quidem, paucis et cognita dudum. Aristeus. Meonius pastor potuit vidisse Tonantis consortem natasque duas sub quercubus altis, exuviis nudas: quid non ego cernere Saphon? Caliopes. Sic illis visum. Dic, tu quo noveris illam? Aristeus. Minciadem Silvanus heri, qua Sorgia saxo erumpit Vallis currens per devia Clause, convenit, placidaque simul sedere sub umbra ylicis antique. Quos postquam fronde virenti umbrasse esculea frontes et carmine vidi certantes ambo ferrent super ethera cantu<m>, accessi: et tacitus mediis vepretibus altis delitui, porcis Gethe siliquisque relictis. Laudibus hi Saphon, resonantibus undique saxis, vocibus et calamis pariter super astra ferebant. Miratus, fateor, confestim a Phyllide mentem diverti, sensique novos ambire furores intentum modulis pectus; captusque repente exquiro Saphon, cupiens quibus ipsa moretur antra videre oculis. Quid si tu forsitan esses? Nam gestu facieque deam verbisque fateris. Caliopes. Non ausim, iuvenis, Saphon me dicere, cum sim obsequiis iniuncta suis. Si inspexeris illam, longe aliud dices. Verum tibi maximus instat ante labor. Nimium celsos intratis amores precipites, cum turpe nimis sit vertere gressus. Aristeus. Quid Saphos, si tanta tibi reverentia vultus? Non equidem silvis Phyllis, non Delia celo pulchrior. Ast nobis nomen, pulcherrima virgo, pande genusque tuum, si nostras venit ad aures. Caliopes. Caliopes vocitor, magni Iovis inclita proles, castalii nemoris custos fontisque sonori; ut reor, omnino vestris incognita silvis. Aristeus. Imo equidem memini: grandis sic ante canebat Minciades grandisque simul Silvanus in antro. Tu silvas resonare doces, tu maxima Saphu voce refers concepta sacri tibi pectoris hausta. Sed dic quas teneat sedes pulcherrima Saphos. Caliopes. Panis nata dei celsum tenet optima Nyse Saphos, gorgonei residens in margine fontis. Huius sydereos oculos faciemque serenam concessum paucis dudum vidisse bubulcis; laurea serta tegunt et velum frontis honeste. Cuius in obsequium circumsumus inde sorores Pyerides omnes; sibi cantat pulcher Apollo. Aristeus. Quid montes habitat Saphos? quid respuit urbes? quid faciem formosa tegit renuitque videri? Caliopes. Hec sibi, dum vigilat, nemorum meditatur honores, atque sedens fuscos Plutarci visitat ortos, concipiens nigre fletus et dissona silve; vel pelagi secreta notat lucosque sub undis, Phorcinidumque choros trahit et persepe napeas; vel petit elysios colles et gramina leta conspicit et placidos flores frondesque virentes ac avium cantus et pulchri sydera celi, visaque sublimi complectitur omnia plectro et viridis complexa libri sub tegmine ponit. Anne putas vulgus stolidum seu garrula turba auritos tondens asinos permitteret ista? Non equidem: clamore gravi, dum stringeret hyrcos, omnia turbaret. Montana ergo ocia dulci pace sibi plena expetiit mea fulgida diva; et quia quos querit frustra lasciva puella Chyroni flores pedibus calcamus euntes vere novo, Saphos celso se condidit antro atque sacros lauro texit castissima vultus. Aristeus. Vidi ego conflantem carmen celeste Aracintho pastorem celebrem primo, tandemque cicuta sublatum; et latiis se pulsum vidit ab arvis qui penos septis contriverat ante leones. Sat vidisse oculis semel est mirabile quodque. Caliopes. Sic est, sic sanctum nimio contemnitur usu. Preterea vultu quidam carpsere minaci innocuam maculisque piam depingere frontem, si possent, ausi; que postergasse necesse est. Aristeus. Imo age, nympha, precor; maculas ostende nefandas. Caliopes. Mendacem et stupris fedam morumque ruinam hanc plures dixere deam, scenasque colentem dixerunt alii mimamque ambire theatra; soccos nonnulli damnant veteresque coturnos; hi, superum fidibus dicunt quia cantet amores et facie ficta gestus designet avitos, pellendam patria quasi regnans occupet urbes; syrenam vocitant alii lucrique voracem, cum nequeant renuantque suos cognoscere cantus. His etiam commota, volens sua culmina servat. Aristeus. Dum porcam Cereri, Bacho dum cedimus hyrcum, forte graves vino ludentes talia quidam eructant curanda parum, pereuntque per auras. Caliopes. Non sic; conati nemorum maculare priores. Aristeus. Qui, precor? An sano tanta est insania cuiquam? Caliopes. «Ericolas» tales merito dixere veterni. Aristeus. Non satis accipio qui sint. Tu, credo, Platoni, nympha, putes nunc verba loqui magnove Ligurgo: rusticus et paucis assuetus, nympha, rudisque. Caliopes. Qui nuper raptas pecudes ex ore luporum dentibus excerpunt, magnos audentque boatus vendere simplicibus; qui sese noscere causas infecti pecoris, fontes herbasque salubres, et celi mutare vices nemorumque fatentur; qui superum sedes describunt voce superbi et sentire deum sensus causasque moventes in silvas fulmen, sacra atque piacula dicunt. Aristeus. Quid, precor, agricolis est cum pastore? Per agros ille boves terram cogit rescindere aratro, hic cogit virga pecudes in pascua; cogit vinitor ut certo consistant ordine vites, lac premit iste manu quod sumpsit ab ubere pingui: rancidulus nil ergo videt de iure bubulci rusticus, et pastor nescit de more bufulci. Nullum sorte sua contentum liquit Erinis; hinc peragunt rixas tauri sevique leones. Sed da, queso, viam qua possim lenius alta scandere Parnasi Saphonque videre canentem. Caliopes. Turbavere quidem vestigia longa viarum et nemorum veteres rami cautesque revulsi, implicite sentes pulvisque per ethera vectus; velleris atque fames et grandis cura peculi neglexit latos montis per secula calles. Hinc actum ut, scrobibus visis, in terga redirent iam plures peterentque suos per pascua fines. Aristeus. Non ego convertar facilis; nam sepe nivosi conscendi rupes pedibus scopulosque Lycei. Omnia continui superant, michi crede, labores. Caliopes. Vicit et ingenium vires: non talia quivit exuperare labor. Frustra sudavit in altum ferreus Arpinas, calamis et voce sonorus. Aristeus. Mens illi non ista fuit nec carminis ardor. Nascimur in varios actus, quos optima virtus si sequitur, facili ducetur ad ultima cursu. Caliopes. Si tibi tantus amor fontis Saphuque videndi, accipe consilium: nam quenquam ducere nobis ipsa quidem vetuit Saphos, et lege perenni. Solus inaccessum potuit conscendere culmen nuper Silvanus, nobis nec carior alter Minciadis post fata fuit; non pastor Opheltis, aonii pecoris stragem qui carmine pinxit. Hunc adeas; dabit ipse tibi quibus usus amicis et quibus ipse viis conscendit culmen amatum. Aristeus. Ibo quidem et geminos mecum portabo suellos, Silvanum si forte queam divertere donis. XIII LAUREA

Explicit Saphos egloga XII; incipit egloga XIII, cui titulus est Laurea, collocutores autem sunt Daphnis Stilbon et Critis.

 Daphnis. Ocia nunc celebras, Stilbon, mirabile visu! et qui scabrosas ambire sueveris alpes, candidulos manibus tractans hinc inde lapillos torrentis vitrei, recubas iam segnis in umbra. Stilbon. Rupe sub hac celsa nuper versutus Amiclas forte recensebat capros et pulchra Phaselis frondosas salicum carpebat ab aggere virgas falce, gregum raris cupiens innectere septis. Hi fessum tenuere pecus, tenuere magistrum, et quos debebant edos michi forte dederunt. Sed tu quid valles peragras, qui lentus in antris nunc calamis nunc voce deos mulcere solebas? Ardua non rapidi librat, dic, Phebus Olympi? Daphnis. Librat. Non homini semper datur equa voluptas. His umbris equidem tecum refovebo capellas quas habeo fessas, dum scendat mitius astrum. Stilbon. Imo age, da rivos hyrcis umbrasque capellis, et mecum, mi Daphni, sede; placideque, precamur, dic que te cure curvatum fronte fatigent. Daphnis. Gargaphias memini valles, dum sibilus aure is me lenis agit: zephyrus sic omnia circum complebat. Tunc ipse meam cantare solebam Elpida, qua silvis visa est nec pulchrior ullis. Stilbon. Elpis nota michi, sed non quam forte recenses; hec Crisidis comes: et tua que fuit, obsecro, Daphni? Daphnis. Incola Parnasi, Nyse sociata napeis. Stilbon. Cecus amor, cecique sumus quicunque sequentes! Aonias colit iste deas quibus ultima rerum pauperies coniuncta manet semperque manebit, celitibusque diis prefert suadente Dyone! Silvestres bacas dat laurus et alga cubile, pallentesque legunt versus et murmura criptis. Tytirus ismenus Tybris cantavit ad undas pastores tyrios et fractos vulnere tauros argolicos, victusque fame post vendidit agnam nec potuere sitim latices sedasse Talie. Daphnis. Sunt olee molles et poma recentia mensis addita nunc vestris et strata cubilia fronde silvis in mediis, servat dum Nursia ludum; sed qui meonias aurum faciebat harenas ac dives latius, potator parthicus auri quas habuere dapes dum flexit nubila vultus? Vivimus immunes, monstri nec pendimus iras, contenti paucis lauroque innectere crines. Stilbon. Rara refers equidem, duris et debita fatis. Si vacat, enumera quot pavit Taurus Aminte, quotque greges Mopso Pindus, quot Menalus Argo, quot Polibo Eurotas, Phorbanti quotque Erimantus; Alcidis numera pompas tumulosque canopum: deficiet tempus; fulgent monimenta priorum. Vos stolido montes fertis volitasse boatu saxaque Dyrce, tum fluvios undasque sequaces in fontes rediisse suos quercusque revulsas, castaliis nymphis cythara cantantibus olim. Daphnis. Sic orbare procos Crisis hec male cognita novit, dum voluit, miseros. Sed, ne vertantur in iram iurgia, cantemus carmen sub iudice certo. Tuque ligus, tyrenus ego: tibi fistula collo, suntque michi tenues stipule; cantabimus ambo. Stilbon. Credis ut effugiam forsan? Michi tradidit Hermes compertos calamos; sumus et cantare parati, archadios quanquam dicas habuisse magistros. Et, quod non audes, munus certaminis ipse deponam vitulam, qua non est pinguior ulla armentis, etiam si clamitet inde noverca. Daphnis. Est michi grex parvus, nec possum munera tanti. Dux gregis est hyrcus: tibi sit, si victor abibis. Stilbon. Te dignum ponis munus; non, hercle, recuso. Est michi quam credas ars maior; victor abibo. Sed quis erit, queso, iudex certaminis huius? Daphnis. Non video in ripa purgantem vellera Critim nunc ovium lappasque gregis tribulosque levantem? Criti, tibi dico, nobis nunc, quesumus, assis et nostros animo medius fac collige versus. Ardua res agitur, magno sub munere, nobis. Critis. Dicite, namque adero donec sua vellera siccet hoc pecus. En sedeo; dulces dat parvulus amnis tinnitus medios inter labendo lapillos, atque tacent volucres. Stilbon, tu dicito primus, hinc Daphnis: vicibusque suis det carmina quisque. Stilbon. Hos calamos tibi, sacra, damus, si vicero, quercus. Daphnis. Tuque, virens semper, nostros, mea laurus, habeto. Stilbon. «Noster amor Crisis est, nostros levat ipsa labores; ipsa vias nemorum florum distincta corollis ostendit stipulisque meos describit amores frondibus ut videam veniens quod pergat in antrum». Daphnis. «Currit in amplexus, quotiens libet ire per umbras etherei nemoris, nostros mea lesbia Saphos: atque volens pario lapidi michi carmina celte imprimit et duris mandat mea nomina tophis». Stilbon. «Carpatie valles servant sub iudice Protheo mille michi vitulos, totidem pinguissima Cyrnos hyrcos cum gregibus nutrit; premit ubera Dilos, congerit Alopis census onagrosque fatigat». Daphnis. «Menalus et nobis lunata fronte iuvencos bis totidem; his fontes Silvanus monstrat et herbas, Parnasusque biceps Musis cantantibus auget lanigeras agnas et grandia premia servat». Stilbon. «Iungere delphynes, magnas et cogere frenis balenas nullos voluit docuisse Thalasson nos preter, quos sepe manu superasse sonoros tritonas vidit, natas et vincere Phorci». Daphnis. «Ponere nos docuit fines aliquando Thalasso Phebus, et agrestes phytonas vincere telis et stipulis grandes in rixas vertere divos, dum nemus omne suum lustramus pectine vates». Stilbon. «Massicus arva serit, servat garganus aristas, vina ligus noster, dicteus retia tendit, mella dat ybleus suppletque armenta britannus, et, si thura petam, libanus dabit optima nobis». Daphnis. «Quis celum primus dederit, quis sydera celo, quis frondes silvis prestet, quis semina rerum, fortunas nemorum cantataque damna tropheis designat radio Pallas pulcherrima nobis». Stilbon. «Novit yperboreus que gignat maximus Athlas, quidque ferat Meroe fervens Scathinavia novit nostro opere; ac undas volucres miscemus Hybero Gangis, et ethyopum Boreas cognoscit harenas». Daphnis. «Ferrea vox nobis, annis invictaque laurus: cantaber hinc noscat facimus quos non videt yndos, ac Orco mersos superas revocamus ad auras, et magnum placidis superamus cantibus annum». Stilbon. «Palmite pampineo Cereris sacra cinget Eleusis, Cinthius aut rapiet buxos et timpana Bachi, ac olidus paphie Veneri mactabitur hyrcus, si Mopsi calamis tenuis superetur Amiclas». Daphnis. «Dum cingent ulmos hedere parientque corimbos, margine Penei dum surgent undique lauri, litore dum bicolor nascetur mirtus amato, a tenui Bavio grandis vincetur Amiclas» Stilbon. «Phorcinidum leti naute cantamus amores, at tristi torpent scrobibus cum murmure vates; Eolus inde favet, ceptis favet inde Palemon; Libetrides rident versus, rident Aganippe». Daphnis. «Heroum leti vates cantamus honores, at nautas miseros scopulus terit, unda fatigat; Libetrides servant carmen, servant Aganippe; Eolus inde rapit miseros, rapit inde Palemon». Stilbon. «Scis flevisse deas, fidibus stipulisque canoris confractis parva ventis surgente favilla, romuleus Mavors quandoque volumina mille solvit et in cineres iussit volitare papiros». Daphnis. «Romuleus nuper cilices dispersit Amintas, montanos faciens solitos innare carinis; sic ligurum veniet qui calcet colla superbus anguis, et eripiat male partos undique capros». Critis. Iurgia pastorum non est compescere parvum. Et tu dignus eras vitula, tu dignus et hyrco. Sat dictum, pueri: duras componite lites. Ibo ego nunc agnis tonsurus forfice lanam. XIV OLYMPIA

Explicit Laurea egloga XIII; incipit egloga XIIII, cui titulus est Olympia, collocutores autem sunt Silvius Camalus Terapon et Olympia.

 Silvius. Sentio, ni fallor, pueri, pia numina ruris letari et cantu volucrum nemus omne repleri. Itque reditque Lycos blando cum murmure; quidnam viderit ignoro: cauda testatur amicum. Ite igitur, iam clara dies diffunditur umbris, precantata diu; quid sit perquirite quidve viderit inde Lycos noster compertaque ferte. Camalus. Dum nequit in somnum miserum componere pectus, imperat ex molli recubans, heu, cespite mestus Silvius, et noctis pavidas lustrare tenebras vult pueros, longo fessos in luce labore. Silvius. Camale, dum primos terris prestabit Hyberus nocturnos ignes, currus dum Delia fratris ducet ad occasum, dum sternet cerva leones, obsequium prestabit hero sine murmure servus. O Terapon, stabuli tu solve repagula nostri; pone metum: videas catulus quid viderit, oro. Terapon. Festina, fac surge, senex! Iam corripit ignis iam veteres quercus et noctem lumine vincit; uritur omne nemus, fervens iam flamma penates lambit, et occursu lucis perterritus intra festinus redii. Lambit iam flamma penates! Silvius. Pastorum venerande deus Pan, deprecor, assis; et vos, o pueri, flammis occurrite lymphis. Siste parum, Terapon, paulum consiste. Quid istud? quid video? Sanusne satis sum? dormio forsan? Non facio! Lux ista quidem, non flamma vel ignis. Nonne vides letas frondes corilosque virentes luminis in medio, validas ac undique fagos intactas? Imo nec nos malus ardor adurit Terapon. Si spectes celo, testantur sydera noctem: in silvis lux alma diem. Quid grande paratur? Silvius. Sic natura vices variat, noctemque diemque explicuit mixtos terris; nec lumina Phebe nec solis radios cerno! Non sentis odores insolitos silvis? Nemus hoc si forte sabeum fecisset natura parens... Quos inde recentes nox peperit flores? quos insuper audio cantus? Hec superos ambire locos et pascua signant. Olympia. Salve, dulce decus nostrum, pater optime, salve! Ne timeas, sum nata tibi. Quid lumina flectis? Silvius. Nescio num vigilem, fateor, seu somnia cernam, nam coram genite voces et dulcis ymago stant equidem: timeo falli, quia sepe per umbras illusere dii stolidos. Nos claustra petamus· Olympia. Silvi, quid dubitas? an credis Olympia patrem ludat et in lucem sese sine numine divum prebeat? Huc veni lacrimas demptura dolentes. Silvius. Agnosco: nec fallit amor, nec somnia fallunt. O nimium dilecta michi, spes unica patris, quis te, nata, deus tenuit? Te Fusca ferebat, calcidicos colles et pascua lata Vesevi dum petii, raptam nobis Cibelisque sacrato absconsam gremio nec post hec posse videri; quod credens merensque miser, mea virgo, per altos te montes umbrasque graves saltusque remotos ingemui flevique diu multumque vocavi. Sed tu, si mereor, resera: quibus, obsecro, lustris te tenuit tam longa dies? Dic, munere cuius intertexta auro vestis tibi candida flavo? que tibi lux oculis olim non visa refulget? qui comites? Mirum quam grandis facta diebus in paucis: matura viro michi, nata, videris! Olympia. Exuvias quas ipse michi, venerande, dedisti, ingenti gremio servat berecinthia mater; has vestes formamque dedit faciemque coruscam Parthenos, secumque fui. Sed respice nunquid videris hos usquam comites: vidisse iuvabit. Silvius. Non memini vidisse quidem: nec pulchrior, inquam, his Narcissus erat, non talis denique Daphnis qui dryadum spes leta fuit, non pulcher Alexis. Olympia. Non Marium Iulumque tuos dulcesque sorores noscis et egregios vultus? Tua pulchra propago est. Silvius. Abstulit effigies notas lanugine malas umbratas vidisse meis. Iam iungite dextras amplexusque meos ac oscula leta venite ut prestem satiemque animam! Quas, Pan, tibi laudes, quas, Silvane, canam? Pueri, nudate palestras et ludos agitote patrum. Stent munera fagis victorum suspensa sacris, paterasque parate spumantes vino, letum cantate Lyeum et sertis ornate lares; altaria surgant cespite gramineo; Trivie mactate bidentem candidulam, Noctique pie sic cedite fulvam. Fer calamos pueris, Terapon, fer serta puellis. Olympia. Sunt, Silvi, calami, sunt serta decentia nobis, et, si tanta tibi cura est deducere festum, ignotos silvis modulos cantabimus istis. Silvius. Imo, silva silet, tacitus nunc defluit Arnus et silet omnis ager: pueri, vos atque silete. Olympia. «Vivimus eternum meritis et numine Codri, aurea qui nuper, celso dimissus Olympo Parthenu in gremium, revocavit secula terris; turpia pastorum passus convitia, cedro affixus, leto concessit sponte triumphum. Vivimus eternum meritis et numine Codri. Sic priscas sordes, morbos scabiemque vetustam infecti pecoris preclaro sanguine lavit: hincque petens valles Plutarci septa refrinxit, in solem retrahens pecudes armentaque patrum. Vivimus eternum meritis et numine Codri. Morte hinc prostrata, campos reseravit odoros Elysii, sacrumque gregem deduxit in ortos mellifluos victor lauro quercuque refulgens, optandasque dedit nobis per secula sedes. Vivimus eternum meritis et numine Codri. Exuvias in fine sibi pecus omne resummet; ipse, iterum veniens, capros distinguet ab agnis, hosque feris linquet, componet sedibus illos perpetuis celoque novo; post tempora claudet. Vivimus eternum meritis et numine Codri». Silvius. Sentis quam stulti latios cantare putamus pastores calamis, perdentes tempora vocum? Menalios vidi iuvenes per dorsa Lycei, treitium et vatem solitum deducere cautes carmine, nec quenquam possum concedere tanti ut similem natis faciam. Que guctura! que vox! quis concentus erat! stipulis quis denique flatus! Non equidem nemoris custos regina canori Caliopes, non ipse deus qui presidet antro gorgoneo equiparet. Flexere cacumina quercus, et tenues nymphe tacitos petiere regressus in lucum, mansere lupi catulique tacentes. Preterea, o iuvenes, sensistis carminis huius celestes sensus? Nunquam michi Tytirus olim cantavit similes, senior nec Mopsus apricis parrasius silvis: sanctum et memorabile totum est. Virginibus nivee dentur mea cura columbe, ast pueris fortes dederat quos Yschiros arcus. Olympia. Sint tua; nil fertur quod sit mortale per oras quas dites colimus; renuunt eterna caducum. Silvius. Quas oras, mea nata, refers? quas, deprecor, oras? Nos omnes teget illa domus, somnosque quietos herba dabit viridis cespesque sub ylice mensam; vitreus is large prestabit pocula rivus; castaneas mites et poma recentia nobis rustica silva feret, teneros grex fertilis edos lacque simul pressum. Quas ergo exquiritis ora? Olympia. Non tibi, care pater, dixi, berecinthia mater exuvias gremio servet quas ipse dedisti? Non sum que fueram, dum tecum parvula vixi; nam numero sum iuncta deum. Me pulcher Olympus expectat comitesque meos; stat vertere gressus in patriam: tu vive, pater dulcissime, felix! Silvius. Heu, moriar lacrimans, miserum si, nata, relinquis. Olympia. Pone, precor, luctus; credisne refringere fatum nunc lacrimis? Omnes silvis quotcunque creati nascimur in mortem: feci quod tu quoque, Silvi, post facies. Noli, queso, lacerare deorum invidia eternos annos; tibi crede quietem post funus laudesque pias michi reddito celo, quod moriens fugi mortem nemorumque labores. Separor ad tempus; post hec me quippe videbis perpetuosque trahes mecum feliciter annos. Silvius. In lacrimis oculos fundam tristemque senectam. Heu, quibus in silvis post anxia fata requiram te profugam, ex nostris bis raptam viribus oris? Olympia. Elysium repeto, quod tu scansurus es olim. Silvius. Elysium, memini, quondam cantare solebat Minciades stipula, qua nemo doctior usquam; estne, quod ille canit, vestrum? Didicisse iuvabit. Olympia. Senserat ille quidem vi mentis grandia quedam, ac in parte loci faciem: sed pauca canebat, si videas quam multa tenet, quam pulchra piorum Elysium sedesque deum gratissima nostrum. Silvius. Quos tenet iste locus montes? quibus insitus oris? Que non Minciades vidit seu sponte reliquit da nobis. Audire fuit persepe laborum utile solamen: veniet mens forte videndi. Olympia. Est in secessu pecori mons invius egro, lumine perpetuo clarus, quo primus ab imis insurgit terris Phebus, cui vertice summo silva sedet palmas tollens ad sydera celsas et letas pariter lauros cedrosque perennes, Palladis ac oleas optate pacis amicas. Quis queat hinc varios flores, quis posset odores quos lenis fert aura loco, quis dicere rivos argento similes mira scaturigine circum omnia rorantes, lepido cum murmure flexus arbustis mixtos nunc hinc nunc inde trahentes? Hesperidum potiora locus fert aurea poma; sunt auro volucres picte, sunt cornubus aureis capreoli et mites damme, sunt insuper agne velleribus niveis claro rutilantibus auro suntque boves taurique simul pinguesque iuvence, insignes omnes auro, mitesque leones crinibus et mites gryphes radiantibus auro. Aureus est nobis sol ac argentea luna, et maiora quidem quam vobis sydera fulgent; ver ibi perpetuum nullis offenditur austris letaque temperies loca possidet. Exulat inde terrestris nebula et nox et discordia rerum; mors ibi nulla manet gregibus, non egra senectus, atque graves absunt cure maciesque dolorque; sponte sua veniunt cunctis optata. Quid ultra? Dulcisono resonat cantu mitissimus aer. Silvius. Mira refers; sanctamque puto sedemque deorum quam memoras silvam. Sed quisnam presidet illi? Et comites, mea nata, refer ritusque locorum. Olympia. Hac in gramineo summo sedet aggere grandis Archesilas, servatque greges et temperat orbes; cuius enim si forte velis describere vultus, in cassum facies: nequeunt comprendere mentes. Est alacer pulcherque nimis totusque serenus, huius et in gremio iacet agnus candidus, ex quo silvicolis gratus cibus est, et vescimur illo; inde salus venit nobis et vita renatis. Ex his ambobus pariter sic evolat ignis ut mirum credas; hoc lumen ad omnia confert: solatur mestos et mentis lumina purgat, consilium miseris prestat viresque cadentum instaurat, dulcesque animis infundit amores. Stat satyrum longeva cohors hinc undique supplex, omnis cana quidem roseis ornata coronis, et cytharis agni laudes et carmine cantat. Purpureus post ordo virum venerabilis, inquam, et viridi cunctis cinguntur tempora lauro: hi cecinere Deum stipulis per compita verum, et forti sevos animo vicere labores. Agmen adest niveum post hos, cui lilia frontes circumdant; huic iuncta cohors tua pulchra manemus natorum. Crocei sequitur post ordo coloris inclitus, et magno fulgens splendore sonora voce deum laudes cantat regique ministrat; quos inter placido vultu cantabat Asylas, dum silvis assumpta prius sum monte levatis. Silvius. Ergo, precor, noster montem conscendit Asylas? Emeruit, nam mitis erat fideique vetuste preclarum specimen: faciat Deus ipse revisam! Sed dic, tene, precor, novit dum culmen adires? Olympia. Imo equidem applaudens iniecit brachia collo, et postquam amplexus letos ac oscula centum impressit fronti, multis comitantibus inquit: «Venisti, o nostri soboles carissima Silvi! "De Libano" nunc "sponsa veni" sacrosque hymeneos cantemus, matremque viri, mea neptis, honora», meque trahens, genibus flexis, quo pulchra sedebat Parthenos, posuit. Leta hec suscepit in ulnis ancillam dixitque pie: «Mea filia, nostris ecce choris iungere piis sponsique frueris eternis thalamis et semper Olympia celo, que fueras terris Violantes, inclita fies», inque dedit vestes quas cernis. Si tibi narrem quos cantus tunc silva dedit, quos fistula versus pastoris lyrici, credes vix; omne per antrum insonuit carmen montis, tantusque refulsit ignis ut exuri dixisses omnia flammis, et totum rosei cecidere per aera flores. Silvius. Que sit Parthenos nobis superadde, precamur. Olympia. Alma Iovis genitrix hec est et filia nati, splendens aula deum, celi decus, inscia noctis, ethereum sydus, pastorum certa salutis spes custosque gregum requiesque optata laborum. Hanc fauni nympheque colunt, hanc grandis Apollo laudibus extollit cythara dominamque fatetur; que residens solio patris veneranda vetusti a dextris geniti tanto splendore refulget ut facie silvam montem collesque polosque letificet formosa nimis, cui candida circum agmina cignorum volitant matremque salutant, luminis eterni sponsam genitamque cientes. Silvius. Et vos quid, pueri, plaudunt dum gucture cigni? Olympia. Nos pueri legimus flores factisque corollis cingimus intonsos crines letisque choreis ambimus silvam fontes rivosque sonoros, et mediis herbis ludentes vocibus altis Parthenu placide meritos cantamus honores et geniti laudes pariter. Quis gaudia silve enumerare queat, quis verbis pandere? Nemo. Induat ut volucres pennas quibus alta volatu expetat et videat, opus est: sunt cetera frustra. Silvius. Sunt optanda quidem: sed quis michi Dedalus usquam qui tribuat pennas agiles nectatque lacertis, ostendatque viam facilem doceatque volatum? Olympia. Pasce famem fratris, lactis da pocula fessis, assis detentis et nudos contege, lapsos erige, dum possis, pateatque forensibus antrum: hec aquile volucres prestabunt munera pennas, atque Deo monstrante viam volitabis in altum. Silvius. Quo tendis? quo, nata, fugis, miserumque parentem implicitum linquis lacrimis? Heu, cessit in auras ethereas traxitque simul quos duxit odores. In mortem lacrimis ibo ducamque senectam. Vos, pueri, vitulos in pascua pellite: surgit Lucifer et mediis iam sol emittitur umbris. XV PHYLOSTROPOS

Explicit Olympia egloga XIIII; incipit egloga XV, cui titulus est Phylostropos, collocutores autem sunt Phylostropus et Typhlus.

 Phylostropus. Lusimus et sertis nimium nymphisque vacatum est. Instat hyemps sydusque malum, mi Typhle, minatur exitium pecori: non cernis summa Cephei iam texisse nives et silvas ponere frondes? Typhlus. Quid montes spectem? Video flavescere campos, et cantu rauce quatiunt arbusta cicade. Phylostropus. Falleris. Ast veniant segetes cantentque volucres: nonne puer Yacintus erat, puer et Ciparissus? Florebat iuvenis, cecidit dum pulcher Adonis; et victor florebat herus calidonius apri. Exarsere novi pratis iam frigore flores, et cereris grando plenas vacuavit aristas. Est mutanda quidem sedes, dum tempora cedunt. Typhlus. Quis neget incautos quosdam cecidisse puellos? Ast ego si varios timeam quos astra minantur armentis casus, nusquam michi pascua tuta. Hic gelidi fontes, hic pascua pinguia: quid plus? Celum mite satis pecori, corilique frequentes, glandifere quercus et celse vertice pinus; novimus hic omnes saltus et lustra ferarum: quid potius queram? Dissolvet more vetusto sol glaciem pelletque nives frondesque redibunt. Phylostropus. Hesperidum tibi poma Crisis fontesque Ticini spondet et apricas penei litoris umbras; murmure sic blando et lacrimis versuta Dyones, heu, pedibus laqueos et collo vincula nectit. Si sors illa tuum feriat caput impia que iam pervigilem lucis Daphnim subtraxit et Argum cognosces lacrimans quid nunc mea verba resultent. Typhlus. Quid tandem, si vita placet? Sunt ocia nobis exoptanda diis, et spes maiora reservat. Phylostropus. Non prius humentem cantu secedere noctem excubitor premonstrat avis, quam: «Surgito, Typhle! – inquit amica Crisis – Pete pascua, solvito septas!» Surgis iners, gelidas tenebrosa per invia valles innixus baculo queris tectusque galero. Hinc imbres quatiunt miserum lubricumque fatigat inde solum; nunc terga tibi nunc pectora nudat infestus Boreas, pelles iniuria vincit etheris adversi. Veniet sed mitior estas: insomnes noctes, radios dabit illa diurnos, intentos stimulis culices; et mungere capras, lac palmis pressare tuis, fluvioque lutosos nunc purgare greges manibus nunc vellera lappis. Quas animo fesse pecudes morboque iacentes iniciant curas taceo: spes omnia suadet. Nam tibi parta domi requies stratumque cubile, seu validas nemorum superare securibus ulmos, carpere seu messes seu terram vertere rastris cogeris in reditu. Sunt hec, precor, ocia, Typhle, exoptanda diis? Non te Crisis optima linquit insudare iocis iuvenumque intrare palestras; non dum sacra diis fumant altaria ruris. Femina nulla minus voluit pensare labores non ut grata tue servet male parta quieti sed mechis quos ipsa novos exquirit anela. Typhlus. Quos nequit amplexus sibi summere, damnat iniquus invidus extemplo. Quot mechos, queso, puelle usquam novisti, mordax Phylostrope? Narra. Phylostropus. Quod nolles audisse petis. Quot sydera celo. Testantur veteres fagi, testantur et antra silvarum flammas Crisidis cripteque scrobesque, quotque lupis misere nudos canibusque reliquit. Typhlus. Ex multis unum saltem, si dicere plures forte piget, numera; Crisidis iam pande lupanar. Phylostropus. Non piget; et clades pariter narrabimus ut quis sit finis videas mechis, cultoribus atque. Auro qui nuper Pactoli tinxit harenas et frigios pavit vitulos, dilexit, et atro tandem succubuit potato sanguine tauri. Tymbreique ducem pecoris non dente molosus ex ulnis huius movit, silvasque ruinis argolicis turbo delevit missus ab antris? Pastorem eoum, cui Ganges grandis et Yndus potavere greges et longus culmine Taurus pavit, in arthoos flexus seu versus in austrum, e gremio Crisidis carpsit sus feta caputque sanguine respersit putrido truncumque cadaver exhibuit scithicis corvis milvisque ferisque. Silvarum predo pregrandis et arbiter olim pharsalicus Crisidem tenuit; post liquit amatam, adversis haustis deceptus iaspide succis. Nec tu Dametam gratum vidisse negabis infande iuveni: cui dum Pan iussit abiret exul in externos agros, concessit eunti nec lacrimas, ommitto greges, non, pessima, vestes, sed solum nudumque solo canibusque reliquit, ni pia tunc gremio Cibeles cepisset amico: et miserum risisse senem potuere subulci. Quid numerem multos? Dudum Crisis impia nobis obtulit obscenos, quercus has inter, amores. Typhlus. Me miserum! quotiens ursis et ab ubere natos eripui, quotiens tremulis pendentia ramis mala tuli Crisidi, quotiens pullosque palumbis subtraxi cursuque pedum iaculisque coronas quesivi: mechis, video. Nunc pulchra Dyones sola meas placido servabit pectore curas. Phylostropus. Corporis exitium fugies mentisque ruinam si blandam fugias nimium sevamque Dyonem. Typhlus. Quid meruit quia blanda fui? Dilexit amantem. Phylostropus. Quid meruit? Cernis quot gignant arbuta frondes? Tot mala, tot mestis dedit ista pericula silvis. Hec Nysi crinem dicteos iecit in agros, Pasiphen tauro stravit Mirramque nefandis ignibus incendit, privavit vellere Phasim quondam dyrceo, flammas contorsit in Ydam, lumina turbavit Mopso (sic Cyrcis honores), abstulit Alcidi clavam. Quid multa recensem? Plura petis? Satis ista quidem: tu nescius erras, dum lacrimis credis, dum summis et oscula diris delinita malis. Has pestes mitte, precamur; hostes pelle, precor, diros, ne forte morentur sedibus his captos, pluvius dum surgat Orion. Typhlus. Auribus ecce lupum teneo: quos damnat amores, hos cupio, timeoque dolos et temporis ortum. Premia quis linquat Crisidis? quis grata Dyonis basia et amplexus ac dulces reprobet ignes? quisve nives imbresque graves celumque superbum perferet, et ventos et duras etheris iras? Sed quid dimoveor? Nunc primum perdere frondes vidimus has fagos nivibusque albescere montes. Que tulit Alcidamas, que passus grandis Osyris, non ego ferre queam? Stipulis et carmine vitam ducere consilium: Crisis assit et alma Dyones; illa legat flores, imponat et altera sertum. Phylostropus. Decidet iste calor; pratis armenta peribunt; infames stolidum rapient per devia nymphe, teque Trinos Penosque trahent Thlipsisque Lipisque in scotinas silvas, famuli pastoris Averni. Typhlus. Etatis placidos ludos, dum credis, amice, teque simul perdis. Memini: cantabat inesse pastor Epy, silvis quondam famosus apricis, interitum menti pariter cum corpore cunctis. Phylostropus. Typhle, precor, sanusne satis? Dic, improba credis dicta senis damnata diu, cum dicat Ariston et samius cantet pastor cantentque bubulci omnes romuleos qui mulcent pectine saltus, eternas hominum mentes a numine lapsas ethereo? firmetque Soter, qui sanguine silvas infectosque greges pridem purgavit, in altum scandere non sontes et letis sedibus uti, sic alios post fata focos intrare typheos? Hos ego, si possem, mecum, mi Typhle, volebam effugeres rupesque novas scopulosque videres. Typhlus. Quid faciam? Ridenda michi, Phylostrope, suades: certa sinam, non certa sequar? Quis, queso, sequatur? Phylostropus. Quid certum, dic, Typhle, tenes? Rapit omnia tempus: quas Amon vestit silvas, denudat Orion, et sub sole cadit quicquid sub sole creatum est. Verum ego perpetuos fontes umbrasque perennes ut videas teneasque loquor, pestesque furentes Chyronis fugias preponens firma caducis. Typhlus. In siculis Arethusa iugis hec pascua servat? Phylostropus. Non equidem, nostris nemus hoc plus distat ab oris. Typhlus. Quis colit hoc igitur? Trax forsan, forte canopus? Phylostropus. Surgit silva virens celi sub cardine levo, aspera dumetis et saxo infixa rubenti. Presidet insignis magnusque Theoschyrus illi pastor, et emissos lambunt de rupe liquores selecte pecudes pauce domitique iuvenci, ac herbas tenues carpunt quas undique prestat ipse lapis, dum longa quidem ieiunia solvant quod mortale solum fecit per inania pingue. Typhlus. Quid frustra signare locum nemus atque laboras? An visurus ego veniam, Phylostrope, silvas huius, queso, senis, cuius rapuisse iuvencam iamdudum memini, leges ritusque suorum iam pedibus calcasse meis manibusque nefastis carpendas porcis olim iecisse Dyonis? Non veniam; timeo vires irasque frementis. Preterea in saxum fecundas ducere capras precipis ut pereant macie scabieque geluque! Non faciam; potius nostris est vivere silvis. Phylostropus. Non hominis mores nosti; miserebitur ultro si dicas peccasse sibi veniamque preceris. Quid Glaucus fecit, quid post hunc magnus Amintas? Sed sine deveniam quo tendit sermo priorum et demum, si iure potes, premissa refelle. Hinc faciles scandunt scabrosi culmina montis letaque comperiunt que dixi pascua fronde fontibus ac umbris longoque patentia tractu; non ibi fessa gelu pereunt armenta nec Auster aut pinguem Boreas adversis flatibus orbem concutiunt, non dira lues astrumve malignum infundunt pestes: Zephyrus sacer omnia mulcet. O tibi si referam quas nutriat illa puellas silva parens nymphasque, deas dryadesque frequentes! Ilico damnabis Crisidem turpemque Dyonem; sponte quidem dices: «Satyros dimitto iocantes et faunos cantusque avium placidosque colores herbarum florumque» simul tu forte videbis. Typhlus. Iam cupio: sed, queso, refer quis sibilus auri detulit ista tue seu si tu forsan adisti. Phylostropus. Archades ac ytali firmant priscique sicani pastores, quibus ante datum conscendere culmen. Typhlus. Que nova lux oculis venit, Phylostrope, nostris! Iam foveas et putre solum rupesque cadentes insidiasque graves et sevi gurgitis iras et pecoris pestes video, nymbosque minantes. Assis, pulchra Pales, supplex tua numina posco. Optime, da veniam, pater, oro, Theoschyre, lapso. Heu michi, quo fugiam? Gelidas has linquere valles infectosque greges cupio silvasque remotas querere, si possim duras fregisse cathenas quas posuere truces pedibus colloque puelle. Phylostropus. Vir nuper fueras Poliphemi tractus in antrum obicibus fractis, et nunc es femina mollis. Frange trabes animo forti postesque revelle, reddito teque tibi; pueris aliena sinamus, et nostro meliora gregi nobisque petamus. Typhlus. Me quoque terret iter durum vertexque levatus; deficient vires. Non est presummere sani, quod non perficias, hominis; desistere mens est. Phylostropus. Nondum fregisti laqueos: tua lumina circum obscene volitant volucres. Obsiste, repelle; est iter in primis durum, parvoque labore vincitur inceptum. Vires prestabit eunti ipse Soter; nunc surge, precor; sol vergit in undas. Typhlus. Urgeor insistam. Tu primus summito callem. Laurea, sis felix, et vos estote, capelle; imus ut ex syrio carpamus litore palmas. XVI AGGELOS

Explicit Phylostropos egloga XV; incipit egloga XVI, cui titulus est Aggelos, collocutores autem sunt Appenninus et Angelus.

 Appenninus. Angele, quis, queso, pecus hoc, fortassis Apollo vallibus Amphrisi pavit, dum pastor honores perdidit ethereos? Videas non invidus illud fascinet et pereat: metuunt mala murmura pingues! Angelus. Appennine, reor, tibi pinguis ludit in arvo taurus et umbroso recubant sub colle Lycei nunc paste feteque boves; sis letus et, oro, parcius ignoscas miseris: fortuna secundis invidet et celsas excerpsit turbine fagos. Appenninus. Peccavi, fateor. Sed tu que pascua queris cum grege tam modico? Fallor? ter quinque capellas, nec plures, per rura trahis. Consistere mecum, si libet, hic poteras: vepreta hic grata capellis, hic fontes, hic antra novis iam tecta corimbis. Angelus. Iussus in id venio, non solum iungere parvum hic pecus hoc vestris, ast ut tibi largiar omne: nil equidem maius potuit nunc mittere pauper Cerretius. Dic, oro, senem novistis etruscum, hos inter montes et pinguia pabula, nostrum? Appenninus. Iam vidisse senem memini nostrisque sub antris nonnunquam duros solitum recreare labores dumque ravennatis ciclopis staret in antro et fessus silvas ambiret sepe palustres vidimus, atque henetum dum venit cernere colles. Sed pecus hoc claudum, servans vix pellibus ossa quid michi? Silvano decuit misisse; videret et morbi causas, leta et medicamina morbis. Non archas siculusve fuit, non ysmarus olim, non ytalus pastor, cui tantum iuris in agris alma Pales dederit. Fauni nympheque sedentes assurgunt homini; silve placidique recessus antraque pastorum, fontes, quid multa? deorum tecta patent tusco, et patuere silentia Ditis. Angele, huic potuit pecus egrum mittere noster. Angelus. Erubuit munus tam parvum mittere tanto pastori, sueto tauros deducere regum sydereosque greges, quanquam nil sanctius usquam diligat aut optet celsis preponere silvis: si calamis, si voce canat, si forte susurro murmuret ipse sibi, semper Silvanus in ore Cerretii resonat, semper Silvanus ubique, et pater et dominus, spes grandis et unica semper; teque fidemque tuam colit, Appennine, secundum. Nunc ego per dulces, nuper tua cura, napeas, Appennine, precor, parvum ne respue munus: sunt tenues, fateor, nec multum lactis habentes sed predulce quidem; pomisque favisque Menalce, si gustent latii, si gustes ipse parumper, prepones. Queso, parvum ne respue munus. Appenninus. Da sordis causam; dabitur fortasse mederi. Appenninus. Pascua sunt nobis Cerreti montis in umbra, heu, sterili nimium, nullis frondentia lucis; nec salices capris surgunt nec surgit ybiscus. Lambere muscosas silices rarumque vetustis immixtum conchis serpillum carpere cogit egra fames miseras; illis hinc squalida pellis, hinc macies tristisque color seteque cadentes; Elsa brevis fluvius post his precordia saxum fecit et attonitas vacuavit sanguine fibras. Tu pingues facili facies, ceptoque favebit consiliis herbisque suis Silvanus et undis. Appenninus. Invitis nobis tenet hec nunc pascua vester Cerretius. Scabris quidnam grandevus in arvis inserit aut sevit? Quid credit, solvere rastris exhaustas glebas grandique labore colonum emunctas prosit? Timeo non seva Dyones occupet insanum. Senis est dimittere mores nonnunquam iuvenum; lusit Galathea potentem viribus, enervem faciet quid lusca Dyones? Angelus. Absit; nulla seni talis nunc cura, doletque obsequio quondam nimiumque vacasse Liquoris. Sed quid vis faciat patrios ni spectet in agros? Nil gregis est illi; nec sunt sibi pascua, si sit; torpendum est igitur seu vomere vertere glebas. Appenninus. Angele, iam nosti: non omnia novimus omnes; teque latet, video, quoniam persepe remotum Cerretium dudum vel viva voce vocarit Silvanus, carosque greges tacitosque recessus quos ligurum saltus, quos servant pascua ruris Anseris antiqui, quos servant pinguis et ingens Euganeus venetumque palus prestare paratus. Que cupias maiora, precor? Venere sicani dicteique duces, cyprii magnique quirites et satyri faunique omnes nympheque deeque hunc inter fedas undas audire canentem; Panque deus calamos posuit stupefactus amicos: et pauper noster longum sprevisse videtur! Quid, si tantus amor, quid, si reverentia tangit, negligit oblatum? Veniat durosque relinquat agrestes patriisque sinat dare semina sulcis. Angelus. Ignaros quotiens, heu, fallit ceca voluptas! Dixisti nuper: «Non omnia novimus omnes», et merito. Nostro seva si rusticus Amon peste boves mediis pingues consumpsit in arvis, pectoris ardentis multum sibi cessit Apollo. Quem tacitum mitemque vides et rura colentem, noluit Egonis nuper describere dulces pellibus is pecudum quos ipse canebat amores, dum maiora legit, dum se maioribus aptum extimat. Et dudum, dum fervidus omnia campis sol raperet, sacra Cereri consedimus ambo ylice sub viridi; tunc primus verba facesso convenioque senem: «Dic, – inquam – cernere concas has putres sterilique solo decerpere credis? Quid non Silvanum sequeris, iam sepe vocatus?» Ille diu corilos tacitus prospexit et inde: «Omnia qui profert nil dat, michi maximus Egon iam dixit. Midas pridem, dum fortior etas, iusserat illud idem: cuius dum credulus intro festinus silvas, Gaurum Baiasque saluto fontibus insignes, et pascua credo parari non tauris, parvo pecori parvoque subulco, hospes suscipior placidi Stilbonis in antrum. Ast Midas patitur; nec tandem pabula dantur nec vocor ut veniam sumpturus prandia secum. Miror et indignor pariter mecumque revolvo: "Quid nunc, si lucos intrassem iniussus apricos aut si maturis tenuissem messibus apros vel si vinetis olidos crescentibus hyrcos liquissem? Nullis veniebam candidus undis, postquam despicior sic accersitus et insons. Pascua sint Mide que spectat lata Vesevus meque meus tenuis letum prospectet agellus." Flecto gradum volucer repetens vestigia retro. Menalios persepe lupos ursosque coegit in laqueos exire suos sudoribus Archas, post hec captivos nemori solvebat aperto, iam satur. Heu, votis misere sic angimur omnes, et si succedant satis est: hinc linquimus ultro. Quid si Silvanus faceret? Non dulcius esset, queso, mori? Tentare deos stultissima res est. Pan nobis pregrande dedit, nec spernere munus est animus: paucis contentor munere Panis. Silvestres corili pascunt, dat pocula rivus, dant quercus umbras, dant somnos aggere frondes, cetera si desint, lapposaque vellera tegmen corporis effeti; quibus insita dulcis et ingens libertas, que, sera tamen, respexit inertem». Conticui: quis iure queat prevertere dictum? Tu tamen interea parvum iam suscipe munus. Appenninus. Sat dictum. Fiat, sit nostrum. Claudicet esto, nam pregnans video, prolem sperasse iuvabit et cepisse novam. Surgunt ex montibus altis sydera; sis mecum. Nostro hoc tu iungito, Solon.

EXPLICIT AGGELOS EGLOGA XVI ET ULTIMA. IOHANNIS BOCCACII DE CERTALDO AD APPENNINIGENAM SUUM BUCCOLICUM CARMEN EXPLICIT FELICITER.